Στην καρδιά της Λευκωσίας, σε ένα κεντρικό πεζοδρόμιο, ετοιμάζεται να ανοίξει το ερχόμενο έτος ένας χώρος που φιλοδοξεί να είναι κάτι περισσότερο από ένας τόπος για καφέ. Το «Blue Heart Café», μια πρωτοποριακή κοινωνική επιχείρηση, στοχεύει να προσφέρει αξιόλογη απασχόληση σε δέκα άτομα με αυτισμό. Πέντε από αυτά είναι ήδη μέτοχοι, οκτώ έχουν ολοκληρώσει εξειδικευμένη εκπαίδευση. Η πρωτοβουλία της ΜΚΟ «Φωνή για τον Αυτισμό», με σημαντική χρηματοδότηση από το Ίδρυμα Andrey & Julia Dashin και κρατική επιχορήγηση, θέλει να γίνει μοντέλο. «Δεν σερβίρουμε απλώς καφέ. Δημιουργούμε ευκαιρίες και επηρεάζουμε την κοινωνική αλλαγή», λέει η πρόεδρος Έλεν Γεωργίου Ποντίκης. Ο χορηγός Ανδρέας Ντασίν μιλά για πρόκληση της «απαρχαιωμένης σκέψης» για να βρεθεί χώρος για αχρησιμοποίητα ταλέντα.
Αυτή η ελπιδοφόρα πρόοδος, που υποστηρίζεται θεσμικά από το Τμήμα Κοινωνικής Ένταξης και τον Επίτροπο Συνεταιριστικών Εταιρειών, αποτελεί τη μία όψη του νομίσματος. Η άλλη είναι μια πιο σκληρή καθημερινότητα, που διαφαίνεται από αναλύσεις και τη φωνή των εν λόγω οργανώσεων. Στην Κύπρο, πολλοί συμπολίτες μας με αναπηρία συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν ένα σύμπλεγμα εμποδίων: από φυσική απροσβασιμότητα μέχρι ελλείψεις σε βασικούς τομείς όπως η εκπαίδευση και η υγεία. Υπάρχει ένα χάσμα, όπως επισημαίνουν, ανάμεσα στις πολιτικές προθέσεις και στην εφαρμογή τους.
Παράλληλα, η κοινωνία των πολιτών κινείται. Στη βόρεια πλευρά του νησιού, η Τουρκοκυπριακή Ένωση Αλληλεγγύης ΑμεΑ διοργάνωσε μια μαζική πικνίκ, συγκεντρώνοντας εκατοντάδες άτομα με αναπηρία, οικογένειες και υποστηρικτές. Μια πράξη αλληλεγγύης που θυμίζει τη σημασία της συλλογικής δράσης. Ταυτόχρονα, η Διεύθυνση Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Κυπριακό Ίδρυμα Κωφών, προχώρησε σε μια συγκεκριμένη πράξη: εκπαίδευση προσωπικού της Εθνικής Βιβλιοθήκης στην Τουρκική Νοηματική Γλώσσα, με σχέδια επέκτασης και σε άλλες βιβλιοθήκες από το Μάρτιο του 2025. Μια πρωτοβουλία που στοχεύει να καταρρίψει εμπόδια επικοινωνίας για τους κωφούς και βαρήκοους πολίτες.
Το παζλ, λοιπόν, είναι αντιφατικό. Από τη μία, καινοτόμα πρότυπα, όπως η καφετέρια, που δείχνουν ότι η κοινωνική ένταξη μπορεί να έχει και επιχειρηματική βιωσιμότητα. Από την άλλη, η επίμονη ανάγκη για βασική δράση – για πανελλαδική προσβασιμότητα, ισότιμες υπηρεσίες και πραγματική ισότητα ευκαιριών. Η πορεία προς την πλήρη συμμετοχή δεν κρίνεται μόνο από μεμονωμένα, όσο αξιέπαινα και αν είναι, πιλοτικά προγράμματα. Κρίνεται από τη συστημική, αδιάλειπτη προσπάθεια να γκρεμιστούν τα αρχιτεκτονικά, νοοτροπικά και γραφειοκρατικά εμπόδια που αποκλείουν ακόμα πολλούς συμπολίτες μας. Το «Blue Heart Café» μπορεί να γίνει το ζωντανό παράδειγμα που θα ενισχύσει την απαίτηση για αυτήν την ευρύτερη αλλαγή.