Σε μια ιστορική κίνηση που ανατρέπει δεκαετίες παράδοσης, η Βουλή των Αντιπροσώπων της Κύπρου ετοιμάζεται να ψηφίσει τη διακοπή του συστήματος μονίμων προνομίων για πρώην Προέδρους της Δημοκρατίας και πρώην Προέδρους της Βουλής. Το νομοσχέδιο, που έχει ήδη περάσει το χείλος της Επιτροπής Θεσμών, προβλέπει την αντικατάσταση των ισόβιων παροχών με ένα αυστηρά χρονικά περιορισμένο πλαίσιο, θέτοντας ένα «φρένο» σε μια πρακτική που για πολλούς είχε ξεπεράσει το όριο της λογικής.
Το υφιστάμενο καθεστώς, που θεσμοθετήθηκε με νόμο το 1988, εγγυόταν στους πρώην ανωτάτους αξιωματούχους μια σειρά από παροχές που χρηματοδοτούνταν από το δημόσιο ταμείο για ολόκληρη τη ζωή τους. Μεταξύ αυτών, η παροχή αυτοκινήτου με οδηγό, προσωπική φρουρά, επιδόματα καυσίμων και συντήρησης, καθώς και η δυνατότητα πρόσληψης γραμματέα. Το νέο νομοσχέδιο επαναπροσδιορίζει αυτές τις παροχές ως «μεταβατικές», υποστηρίζοντας ότι τα «προνόμια» της δημόσιας υπηρεσίας πρέπει να λήγουν με τη λήξη της θητείας.
Η πρωτοβουλία ξεκίνησε από πρόταση της Προέδρου της Βουλής, Αννίτας Δημητρίου, και της ανεξάρτητης βουλευτή Αλεξάνδρας Ατταλίδου. Στο πλαίσιο της Επιτροπής Θεσμών, το σχέδιο πήρε μια συγκεκριμένη μορφή: η παροχή επίσημου αυτοκινήτου με οδηγό και φρουρούς θα περιοριστεί σε πενταετή περίοδο μετά την αποχώρηση από το αξίωμα. Τα επιδόματα καυσίμων και συντήρησης καταργούνται εντελώς. Η μόνη ισόβια παροχή που διατηρείται, για την ώρα, είναι το επίδομα για τη μισθωτή γραμματέα.
Οι υποστηρικτές του μέτρου το πλαισιώνουν τόσο ως απαραίτητη οικονομική εξορθολογιστική πολιτική, όσο και ως ζήτημα δημοκρατικής αρχής. Υποστηρίζουν ότι τα ατελείωτα προνόμια αποτελούν ένα αναχρονιστικό βάρος για τα δημόσια οικονομικά και διαστρεβλώνουν την ίδια την έννοια της δημόσιας υπηρεσίας. «Η δημοκρατία δεν πρέπει να ταυτίζεται με την ανεπιφύλακτη και ανεξάρτητη από συνθήκες χορήγηση προνομίων. Η έννοια της δημόσιας θητείας λήγει με τη θητεία, όχι με το θάνατο», δήλωσε χαρακτηριστικά η Αλεξάνδρα Ατταλίδου.
Ωστόσο, ακόμα και μέσα στο στρατόπεδο των υποστηρικτών του, υπάρχουν διαφωνίες. Η ίδια η κ. Ατταλίδου εξέφρασε δημόσια επιφυλάξεις για την απόφαση της Επιτροπής να διατηρήσει το επίδομα του γραμματέα ισόβιο. «Φάνηκε ότι κάποιοι επιθυμούν να διατηρήσουν το επίδομα για γραμματέα για όλη τη ζωή. Διαφωνώ με αυτό», τόνισε. Ανακοίνωσε πως θα καταθέσει τροπολογίες στην ολομέλεια, με στόχο να περιοριστεί και αυτή η παροχή σε πέντε χρόνια και να οριστεί ότι όλα τα προνόμια παύουν αν ο πρώην αξιωματούχος αναλάβει άλλη σημαντική δημόσια θέση.
Η επικείμενη ψηφοφορία στην ολομέλεια θα καθορίσει την τελική μορφή του νόμου. Εάν ψηφιστεί όπως έχει διαμορφωθεί, η αλλαγή θα είναι ουσιαστική: οι πρώην ηγέτες θα χάσουν την ισόβια πρόσβαση σε μεταφορικό μέσο και φρουρά του κράτους, λαμβάνοντας αυτές τις παροχές μόνο για μια πενταετή μεταβατική περίοδο. Μια κίνηση που, πέρα από το συμβολικό της βάρος, θα μεταφράσει σε απτά και μακροπρόθεσμα οφέλη για το δημόσιο ταμείο. Η συζήτηση αυτή αγγίζει την ίδια την καρδιά της πολιτικής κουλτούρας της νήσου, ισορροπώντας ανάμεσα στον σεβασμό για την προηγούμενη υπηρεσία και στις σύγχρονες απαιτήσεις για λιτότητα και ισότιμη διακυβέρνηση. Το αποτέλεσμα θα δείξει πόσο αποφασισμένο είναι το κοινοβούλιο να εκσυγχρονίσει τους θεσμούς της Δημοκρατίας.