Είναι σπάνιο, σχεδόν ανύπαρκτο, να «πέφτει» ένας αρχιμαφιόζος του διαμετρήματος του Νεμέσιο Οσεγκέρα Σερβάντες, γνωστού παγκοσμίως ως «Ελ Μέντσο». Ο επικεφαλής του πανίσχυρου Καρτέλ Νέας Γενιάς της Χαγισκά (CJNG), η σκιά του οποίου πλανιόταν πάνω από το Μεξικό και την Αμερική για πάνω από μια δεκαετία, φέρεται να έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια μιας καλοσχεδιασμένης επιχείρησης ασφαλείας στην πολιτεία Χαγισκά. Αν και η είδηση αυτή θα μπορούσε να εκληφθεί ως ένα βήμα προς την ειρήνη, αντί αυτού πυροδότησε μια ανεξέλεγκτη έκρηξη βίας και εκδικητικών επιθέσεων σε μεγάλο μέρος της χώρας.
Η επιχείρηση, που κατέληξε στον σοβαρό τραυματισμό του 59χρονου «νονού», σχεδιάστηκε για να συλλάβει έναν άνθρωπο που έχει αφήσει ανεξίτηλο το στίγμα του στο διεθνές εμπόριο ναρκωτικών. Το CJNG, που ιδρύθηκε γύρω στο 2007, εξελίχθηκε σε μια από τις πιο ισχυρές και αδίστακτες εγκληματικές οργανώσεις παγκοσμίως, με τα πλοκάμια του να φτάνουν πολύ πέρα από τα σύνορα του Μεξικού. Ο ίδιος ο «Ελ Μέντσο» δεν ήταν άγνωστος στις αρχές, έχοντας εκτίσει ποινή φυλάκισης στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά από καταδίκη το 1994. Η φήμη του ενισχύθηκε περαιτέρω από μια τολμηρή απόπειρα σύλληψής του το 2015, κατά την οποία υποστηρικτές του κατέρριψαν ένα στρατιωτικό ελικόπτερο.
Σύμφωνα με το Μεξικανικό Υπουργείο Άμυνας, στην επιχείρηση συμμετείχαν ειδικές δυνάμεις, με την πληροφορία να ενισχύεται από «συμπληρωματικά στοιχεία» από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες είχαν προσφέρει αμοιβή 15 εκατομμυρίων δολαρίων για τη σύλληψή του. Η αρχική σύγκρουση άφησε νεκρούς και από τις δύο πλευρές, με τέσσερις συνεργάτες του καρτέλ να επιβεβαιώνονται νεκροί επί τόπου. Ο «Ελ Μέντσο» τραυματίστηκε κρίσιμα και, δυστυχώς, υπέκυψε καθ' οδόν προς την Πόλη του Μεξικού, όπου μεταφερόταν. Ωστόσο, η ταχύτητα του θανάτου του επισκιάστηκε από την αστραπιαία και οργανωμένη αντεκδίκηση του καρτέλ.
Στις ώρες και τις ημέρες που ακολούθησαν την είδηση του θανάτου του, ένα ανησυχητικό κύμα βίας ξεδιπλώθηκε σε τουλάχιστον οκτώ μεξικανικές πολιτείες. Μέλη του CJNG εξαπέλυσαν ένα κύμα τρόμου, στήνοντας αυτοσχέδια οδοφράγματα, βάζοντας φωτιές σε οχήματα και εξαπολύοντας στοχευμένες επιθέσεις κατά του προσωπικού ασφαλείας. Η πρωτεύουσα, η Γουαδαλαχάρα, βυθίστηκε στο χάος, με τις δημόσιες συγκοινωνίες να διακόπτονται και τους κατοίκους να καλούνται να παραμείνουν στα σπίτια τους. Δυστυχώς, η βία εισχώρησε ακόμη και σε σωφρονιστικά ιδρύματα, με έναν φύλακα να χάνει τη ζωή του κατά τη διάρκεια εξέγερσης σε φυλακή του Πουέρτο Βαγιάρτα.
Η κλίμακα της επακόλουθης αναταραχής οδήγησε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ να εκδώσει αυστηρές ταξιδιωτικές οδηγίες προς τους πολίτες του, συστήνοντας παραμονή σε ασφαλές μέρος σε πολλές πληγείσες περιοχές. Η Πρόεδρος Κλαούντια Σέινμπαουμ Πάρντο, αναγνωρίζοντας τις διαταραχές, προσπάθησε να καθησυχάσει το έθνος, δηλώνοντας ότι «στις περισσότερες περιοχές της χώρας, οι δραστηριότητες προχωρούν κανονικά». Ωστόσο, η μαζική ανάπτυξη ένοπλων μελών του καρτέλ και οι θρασύτατες επιθέσεις υπογραμμίζουν την ανθεκτική ικανότητα του CJNG για χάος και βία, ακόμη και απουσία του ηγέτη του.
Ο θάνατος του «Ελ Μέντσο» αποτελεί αναμφίβολα ένα σοβαρό πλήγμα για την ηγετική δομή του CJNG. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν κατά πρόωρων δηλώσεων νίκης. Το καρτέλ έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα και ικανότητα προσαρμογής, υποδηλώνοντας ότι η επιχειρησιακή του ικανότητα και η απειλή που συνιστά για την περιφερειακή σταθερότητα μπορεί να παραμείνουν. Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι κρίσιμες για την αξιολόγηση του πραγματικού αντίκτυπου του τέλους του «Ελ Μέντσο» στο μέλλον του CJNG και στο ευρύτερο τοπίο του οργανωμένου εγκλήματος στο Μεξικό.