Καθώς το πυρηνικό εργοστάσιο του Ακκιού στην Τουρκία πλησιάζει στην πολυαναμενόμενη έναρξη λειτουργίας του, πιθανότατα το 2026, μια αισθητή ανησυχία διαχέεται από την Κύπρο. Περιβαλλοντικές οργανώσεις και κοινοβουλευτικές επιτροπές εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για τις πιθανές διασυνοριακές επιπτώσεις στο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία. Η εγγύτητα του εργοστασίου, μόλις 65 χιλιόμετρα από τις ακτές του νησιού, έχει πυροδοτήσει μια έντονη συζήτηση σχετικά με την ετοιμότητα και την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων δικλείδων ασφαλείας, ιδιαίτερα όταν το έργο υλοποιείται από μια χώρα που δεν δεσμεύεται από ορισμένα διεθνή περιβαλλοντικά πρωτόκολλα.
Η Ομοσπονδία Περιβαλλοντικών Οργανώσεων Κύπρου (ΟΠΟΚ) έχει υπάρξει ιδιαίτερα εκδηλωτική, επισημαίνοντας ένα αντιληπτό έλλειμμα ουσιαστικής διαβούλευσης και ανταλλαγής πληροφοριών με την Άγκυρα καθ' όλη τη διάρκεια των φάσεων κατασκευής και σχεδιασμού του Ακκιού. Ένα βασικό σημείο τριβής είναι η μη προσχώρηση της Τουρκίας στη Σύμβαση του Εσπόο για την εκτίμηση των διασυνοριακών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, μια σύμβαση που αποσκοπεί στη διευκόλυνση της συνεργασίας και της ενημέρωσης μεταξύ γειτονικών κρατών για έργα που ενδέχεται να έχουν διασυνοριακές περιβαλλοντικές συνέπειες. Αυτή η έλλειψη νομικής υποχρέωσης, σύμφωνα με την ΟΠΟΚ, έχει συμβάλει σε ένα κλίμα αβεβαιότητας γύρω από τις πιθανές επιπτώσεις του έργου στο νησί. Επιπλέον, η ΟΠΟΚ έχει διατυπώσει μια ευρύτερη φιλοσοφική θέση, θεωρώντας την πυρηνική ενέργεια ένα εγγενώς επισφαλές και μη βιώσιμο ενεργειακό παράδειγμα για το μέλλον.
Αυτές οι ανησυχίες ήρθαν στο προσκήνιο κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνεδρίασης της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Περιβάλλοντος της Κύπρου, όπου οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις πιθανές επιπτώσεις από το εργοστάσιο του Ακκιού και την ετοιμότητα του νησιού να μετριάσει τυχόν δυσμενείς επιπτώσεις. Ως απάντηση σε αυτές τις ανησυχίες, οι κρατικές υπηρεσίες έχουν δρομολογήσει μια σειρά από προληπτικά μέτρα. Αυτά περιλαμβάνουν συνεχή δειγματοληπτικά ελέγχους και πρωτόκολλα παρακολούθησης, ενισχυμένα με την επιχειρησιακή ανάπτυξη δύο σταθμών θαλάσσιας παρακολούθησης ακτινοβολίας, με σχέδια για τη δημιουργία και τρίτου. Αυτή η υποδομή αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του σχεδίου διαχείρισης κρίσεων της Κύπρου, με την κωδική ονομασία "Ηλέκτρα". Αυτό το ολοκληρωμένο σχέδιο κινητοποιεί 25 κρατικές υπηρεσίες, συντονίζοντας τις προσπάθειες σε δειγματοληψία, μοντελοποίηση ατμοσφαιρικής και ωκεάνιας διασποράς, απόκριση δημόσιας υγείας και επιχειρησιακό συντονισμό, υπογραμμίζοντας μια αποφασιστική προσπάθεια για μέγιστη δυνατή ετοιμότητα.
Ενώ η περιοχή της Μερσίνης, όπου βρίσκεται το Ακκιού, αξιολογήθηκε ως κατάλληλη τοποθεσία με συγκριτικά χαμηλότερη σεισμική δραστηριότητα, η ΟΠΟΚ έχει επισημάνει την ευαισθησία της περιοχής σε σεισμικά φαινόμενα, προσθέτοντας ένα ακόμη επίπεδο πολυπλοκότητας στις εκτιμήσεις κινδύνου. Πέρα από το φάσμα των ατυχημάτων, οι λειτουργικές επιπτώσεις αποτελούν επίσης σημαντική ανησυχία. Η συνεχής άντληση τεράστιων ποσοτήτων θαλασσινού νερού για ψύξη και η επακόλουθη απόρριψη θερμικών φορτίων στη Μεσόγειο εγείρουν ερωτήματα σχετικά με την πιθανή διαταραχή των ευαίσθητων θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Επιπλέον, οι μακροπρόθεσμες προκλήσεις που σχετίζονται με τη διαχείριση και την προσωρινή αποθήκευση ραδιενεργών υλικών αναγνωρίζονται ως διαρκείς περιβαλλοντικές ανησυχίες.
Οι συνέπειες ενός πιθανού ατυχήματος, όσο απίθανο κι αν είναι, είναι σημαντικές. Αναμένονται διασυνοριακές επιπτώσεις, με ραδιενεργά υλικά να διασπείρονται πιθανώς μέσω αερίων και θαλάσσιων ρευμάτων. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει μια αλυσιδωτή αντίδραση αρνητικών συνεπειών, επηρεάζοντας τη δημόσια υγεία και εγείροντας σημαντικές απειλές για ζωτικούς κυπριακούς τομείς όπως η αλιεία, η γεωργία και ο τουρισμός. Η αμεσότητα της απειλής ενισχύεται από την εγγύτητα του εργοστασίου. οι πρώτες 24 ώρες μετά από ένα σοβαρό περιστατικό θεωρούνται υψίστης σημασίας για τον καθορισμό της έκτασης της ραδιενεργής διασποράς και της αποτελεσματικότητας των στρατηγικών αντιμετώπισης. Ο συνεχιζόμενος διάλογος μεταξύ Κύπρου και Τουρκίας, ή η έλλειψή του, σχετικά με ένα τόσο κομβικό διασυνοριακό έργο υποδομής παραμένει στο επίκεντρο, καθώς η Μεσόγειος προετοιμάζεται για την αυγή μιας νέας εποχής στην παραγωγή πυρηνικής ενέργειας στα κατώφλια της.