Η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή, η λεγόμενη περιοχή EMME, δοκιμάζονται σκληρά από τις περιβαλλοντικές πιέσεις που εντείνονται. Μέσα σε αυτό το ζοφερό σκηνικό, ανθίζουν πρωτοβουλίες από την καρδιά της Κύπρου, που δίνουν μια άλλη διάσταση στον αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής. Στην ορεινή Λάρνακα, και συγκεκριμένα στα γραφικά χωριά του Κάτω Δρυ και των Πάνω Λευκάρων, οι κάτοικοι αναλαμβάνουν δράση, δείχνοντας έναν αξιοθαύμαστο συνδυασμό κοινοτικού πνεύματος και πρακτικής περιβαλλοντικής συνείδησης. Αυτή η «έκρηξη» τοπικής δράσης όχι μόνο αντιμετωπίζει άμεσα τις οικολογικές ανησυχίες, αλλά καλλιεργεί και μια βαθύτερη πολιτική δέσμευση σε μια περιοχή που χαρακτηρίζεται ολοένα και περισσότερο από ξηρασία και καύσωνα.
Η αφετηρία αυτών των κοινοτικών προσπαθειών είναι μια σκληρή πραγματικότητα: η Κύπρος αναγνωρίζεται ως μια από τις πλέον ευάλωτες περιοχές στην κλιματική αλλαγή. Οι απτές συνέπειες, όπως οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας και η αισθητή άνοδος των θερμοκρασιών, έχουν ωθήσει σε μια προληπτική στάση όσους πλήττονται περισσότερο. Στα Πάνω Λεύκαρα, ένα προπύργιο αυτού του ανερχόμενου κινήματος, μια ομάδα «Σωκρατικού Καφέ» συνεδριάζει εβδομαδιαίωμα. Αυτές οι άτυπες συγκεντρώσεις, που φιλοξενούνται σε φιλόξενους χώρους όπως το καφενείο «Σπίτι 1923» ή το «Mola Culture Factory», αποτελούν ζωτικής σημασίας φόρουμ για τους κατοίκους, όπου συζητούν μια σειρά από καθημερινά ζητήματα, με τις κλιματικές προκλήσεις να αποτελούν συχνά τον πυρήνα του διαλόγου. Ο Στας Μπαλάουρ, γραμματέας της ομάδας, τονίζει το ήθος αυτών των συναντήσεων: «Στοχεύουμε στην καλλιέργεια ενός περιβάλλοντος ανοιχτής διερεύνησης, όπου μια και μόνο εύστοχη ερώτηση μπορεί να πυροδοτήσει μια πλούσια, ισότιμη συζήτηση, αντλώντας από τη συλλογική σοφία της κοινότητάς μας».
Πέρα από τον διάλογο, φυτρώνει και η ουσιαστική δράση. Στο χωριό Αλάσα, οι πληγές που άφησε μια καταστροφική πυρκαγιά τον περασμένο Ιούλιο επουλώνονται ενεργά. Το κοινοτικό συμβούλιο, σε συνεργασία με το ΑΚΕΛ και με την κρίσιμη υποστήριξη του Τμήματος Δασών, οργάνωσε πρόσφατα μια σημαντική δενδροφύτευση. Αυτή η πρωτοβουλία, με στόχο την αποκατάσταση της βλάστησης σε περιοχές που καταστράφηκαν από τη φωτιά, υπογραμμίζει τη δέσμευση για οικολογική αναγέννηση. Ο Ανδρέας Σώσιλος, πρώην δήμαρχος Λευκάρων και μια σημαίνουσα μορφή της τοπικής πολιτιστικής ένωσης και των Κύπριων Πράσινων, υπήρξε καταλύτης σε τέτοιες προσπάθειες. Υποστηρίζει τη φύτευση ενδημικών, ανθεκτικών στην ξηρασία ειδών, μια στρατηγική επιλογή που στοχεύει στη διασφάλιση της επιβίωσης των νεαρών δέντρων στις ολοένα και πιο δύσκολες κλιματικές συνθήκες της περιοχής και στη μείωση της εξάρτησης από τους λιγοστούς υδάτινους πόρους.
Αυτές οι τοπικές προσπάθειες ενισχύονται και υποστηρίζονται από ευρύτερες ερευνητικές συνεργασίες. Προγράμματα χρηματοδοτούμενα από την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία «Horizon Europe», με τη συμμετοχή ακαδημαϊκών από το Ινστιτούτο Κύπρου μαζί με Γερμανούς και Φινλανδούς ερευνητές, παρέχουν επιστημονική βάση σε αυτά τα κοινοτικά έργα. Αυτή η συνέργεια, που συνδυάζει την ακαδημαϊκή τεχνογνωσία με την εμπεριστατωμένη γνώση και τη δέσμευση των τοπικών κατοίκων, αποδεικνύεται ένα ισχυρό μοντέλο περιβαλλοντικής ανθεκτικότητας. Η δενδροφύτευση στην Αλάσα, για παράδειγμα, επωφελήθηκε από την παροχή δενδρυλλίων δωρεάν από το Τμήμα Δασών, αποδεικνύοντας πώς η διατομεακή συνεργασία μπορεί να ενισχύσει τις πρωτοβουλίες των απλών πολιτών.
Ο αντίκτυπος αυτών των δράσεων σε επίπεδο χωριού υπερβαίνει κατά πολύ τα άμεσα γεωγραφικά όρια της επαρχίας Λάρνακας. Συμμετέχοντας ενεργά στην περιβαλλοντική αποκατάσταση και καλλιεργώντας έναν ισχυρό δημόσιο διάλογο για την κλιματική αλλαγή, αυτές οι κοινότητες θέτουν ένα επιτακτικό προηγούμενο. Όχι μόνο συμβάλλουν στην αύξηση της πράσινης κάλυψης και στην ενίσχυση των μέτρων περιβαλλοντικής προστασίας της Κύπρου, αλλά ενισχύουν και τις θεμελιώδεις αρχές της δημοκρατίας που πηγάζει από τη βάση. Σε μια εποχή όπου οι παγκόσμιες προκλήσεις συχνά φαντάζουν ανυπέρβλητες, αυτά τα κυπριακά χωριά αποδεικνύουν ότι η ουσιαστική αλλαγή μπορεί, και πράγματι πρέπει, να ξεκινά από το σπίτι, καλλιεργώντας μια απτή αίσθηση αυτονομίας και συλλογικής ευθύνης απέναντι σε έναν κόσμο που θερμαίνεται.