**Λευκωσία, Κύπρος** – Με την είσοδο του 2026 να πλησιάζει, η Κύπρος τοποθετείται στρατηγικά στο επίκεντρο του εξελισσόμενου ενεργειακού τοπίου της Ευρώπης και των σύνθετων διπλωματικών δεσμών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ηνωμένου Βασιλείου. Τα σημαντικά υπεράκτια κοιτάσματα φυσικού αερίου του νησιωτικού κράτους, σε συνδυασμό με μια προορατική εξωτερική πολιτική, δημιουργούν ευκαιρίες όχι μόνο για την ενίσχυση του δικού της οικονομικού μέλλοντος, αλλά και για να λειτουργήσει ως κρίσιμος διευκολυντής σε ευρύτερους γεωπολιτικούς διαλόγους, ιδίως όσον αφορά ζωτικής σημασίας συμφωνίες αλιείας.
Στην πρώτη γραμμή των ενεργειακών φιλοδοξιών της Κύπρου βρίσκεται η ανάπτυξη και η τελική εμπορευματοποίηση των υπεράκτιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου της, εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της. Μεγάλα διεθνή ενεργειακά κονσόρτσιουμ, συμπεριλαμβανομένων των ExxonMobil και Eni, δραστηριοποιούνται ενεργά σε δραστηριότητες έρευνας και αξιολόγησης. Η ExxonMobil, ειδικότερα, στοχεύει σε μια δήλωση εμπορικής σκοπιμότητας για τις ανακαλύψεις της τον Απρίλιο, με σχέδια για γεωτρήσεις αξιολόγησης στο κοίτασμα Pegasus το 2027. Αυτή η φάση είναι κρίσιμη για την ακριβή ποσοτικοποίηση των εκτιμώμενων 6-9 τρισεκατομμυρίων κυβικών ποδιών φυσικού αερίου που πιστεύεται ότι υπάρχουν στα κοιτάσματα Glaucus και Pegasus. Μετά από αυτές τις κρίσιμες αξιολογήσεις, η ExxonMobil αναμένει να εξετάσει στρατηγικές ανάπτυξης, με την εμπορευματοποίηση αυτών των σημαντικών αποθεμάτων να ξεκινά ενδεχομένως μεταξύ 2030 και 2035.
Παράλληλα, η Eni σημειώνει σημαντική πρόοδο με το κοίτασμα Cronos, το οποίο περιέχει περίπου 3,5 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου. Ο ιταλικός ενεργειακός κολοσσός αναμένει να λάβει την Τελική Επενδυτική Απόφαση φέτος, με στόχο να φέρει το πρώτο αέριο από το Cronos στην αγορά έως τις αρχές του 2028. Η στρατηγική για το Cronos αξιοποιεί την υπάρχουσα υποδομή, με το αέριο να αναμένεται να υγροποιηθεί στις εγκαταστάσεις της Δαμιέττας στην Αίγυπτο και στη συνέχεια να εξαχθεί στην Ευρώπη ως Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο (ΥΦΑ). Αυτή η προβλεπόμενη παραγωγή 5 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως, σε συνδυασμό με την πιθανή χρήση των αιγυπτιακών εγκαταστάσεων για μια μέτρια χρέωση διεργασίας περίπου 1,5 δολαρίων ανά mmBTU, υπογραμμίζει την οικονομική βιωσιμότητα αυτών των εγχειρημάτων. Ωστόσο, με προβλεπόμενες χαμηλές τιμές ΥΦΑ στην Ευρώπη μετά το 2028, που αναμένεται να κυμαίνονται γύρω στα 6-8 δολάρια ανά mmBTU, το μερίδιο κέρδους για την ίδια την Κύπρο είναι πιθανό να είναι περιορισμένο.
Πέρα από τον αναπτυσσόμενο ενεργειακό της τομέα, η Κύπρος καλλιεργεί ενεργά μια εξωστρεφή εξωτερική πολιτική, με σαφή δυτικοευρωπαϊκό προσανατολισμό. Αυτή η στρατηγική προσέγγιση έχει σχεδιαστεί για να ενισχύσει τη διεθνή της θέση και επιρροή, ιδίως καθώς προετοιμάζεται να αναλάβει την προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, ο οποίος συναντήθηκε πρόσφατα με τον αντιπρόεδρο της ExxonMobil, John Ardill, για να συζητήσουν τις ενεργειακές προτεραιότητες, επιθυμεί να ενισχύσει το αποτύπωμα της Κύπρου στις Βρυξέλλες και να εμβαθύνει τις περιφερειακές της συνδέσεις.
Αυτή η διπλωματική διεκδικητικότητα έχει ανοίξει πόρτες για την Κύπρο, ώστε να διαδραματίσει έναν πιο σύνθετο ρόλο στις σχέσεις ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Αλιείας, Κώστας Καδής, τόνισε τη μοναδική θέση της Κύπρου, δηλώνοντας: "Η Κύπρος μπορεί να αξιοποιήσει την καλή της κατανόηση του Ηνωμένου Βασιλείου για να λειτουργήσει ως διευκολυντής σε όλους τους τομείς διαλόγου με το Ηνωμένο Βασίλειο – ελπίζοντας να επιτρέψει την προώθηση όλων των διαδικασιών ένα βήμα παραπέρα, όχι μόνο στην αλιεία αλλά σε όλα τα θέματα κοινού ενδιαφέροντος." Αυτό το αίσθημα πηγάζει από την επιτυχή διαπραγμάτευση μιας συμφωνίας αλιείας πέρυσι, απόδειξη της ενότητας που επέδειξαν τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Αυτή η συμφωνία, η οποία ισχύει έως τα τέλη Ιουνίου 2038, διασφαλίζει αμοιβαία πρόσβαση στα ύδατα, παρέχοντας σταθερότητα για τους αλιείς και τις παράκτιες κοινότητες και ενισχύοντας την ενιαία αγορά και την επισιτιστική ασφάλεια της ΕΕ.
Οι επιπτώσεις της διπλής εστίασης της Κύπρου στην ενέργεια και τη διπλωματία είναι σημαντικές. Η επιτυχής ανάπτυξη των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της θα μπορούσε να μετατρέψει το νησί σε σημαντικό εξαγωγέα ΥΦΑ, συμβάλλοντας στη διαφοροποίηση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης. Επιπλέον, ο δυνητικός της ρόλος ως διαμεσολαβητή στις υποθέσεις ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου, αξιοποιώντας τους ιστορικούς δεσμούς και την κατανόηση των βρετανικών προοπτικών, θα μπορούσε να προωθήσει έναν πιο εποικοδομητικό διάλογο και συνεργασία. Ενώ μια προηγούμενη δημοσκόπηση τον Μάιο του 2024 έδειξε ότι μόνο το 10% των ερωτηθέντων πίστευε ότι η διεθνής ισχύς της Κύπρου είχε αυξηθεί, μια πιο πρόσφατη εκτίμηση υποδηλώνει μια πιο αισιόδοξη προοπτική, με το 26% να πιστεύει πλέον ότι η παγκόσμια θέση της έχει ενισχυθεί. Καθώς η Κύπρος πλοηγείται σε αυτά τα σύνθετα ενεργειακά και διπλωματικά ρεύματα, η στρατηγική της διορατικότητα και η ενεργή της δέσμευση υπόσχονται σημαντικά οφέλη, τόσο για το ίδιο το έθνος όσο και για τους ευρωπαϊκούς και διεθνείς της εταίρους.