**Λευκωσία, Κύπρος** – Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από ραγδαίες διεθνείς αλλαγές και μια αισθητή στρατηγική επαναξιολόγηση, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπογραμμίζουν την υψίστη σημασία της συνεργασίας και της τήρησης του κράτους δικαίου. Παράλληλα, η Ένωση παλεύει με την εσωτερική της συνοχή και τις εξωτερικές ανησυχίες για την ασφάλεια. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά την τελετή ανάληψης της εκ περιτροπής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ από την Κύπρο, σκιαγράφησε ένα όραμα που δίνει προτεραιότητα στις συνεργατικές λύσεις έναντι των αντιπαραθετικών στάσεων. Παρέβαλε τα θεμελιώδη δόγματα της Ένωσης με την αρχή της κυριαρχίας, αναφερόμενη ενδεικτικά στη Γροιλανδία και τη διαχρονική προσδοκία για την επανένωση της Κύπρου.
Η πρόσφατη περίοδος ανέδειξε τις περίπλοκες αλληλεξαρτήσεις εντός της διατλαντικής συμμαχίας, πυροδοτώντας εκκλήσεις για την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της Ευρώπης και την ανάληψη ενός πιο προοδευτικού ρόλου εντός του ΝΑΤΟ. Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική και την Πολιτική Ασφαλείας, Κάγια Κάλλας, υπήρξε ένθερμη υποστηρίκτρια αυτής της στρατηγικής στροφής, υποδεικνύοντας την ανάγκη να γίνει το ΝΑΤΟ "πιο ευρωπαϊκό" υπό το πρίσμα των αντιληπτών μετατοπίσεων στην παγκόσμια εστίαση των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι δηλώσεις της, ιδίως σε φόρουμ εστιασμένα στην άμυνα, ανέδειξαν αυτό που περιέγραψε ως "τεκτονική μετατόπιση" στις ευρωαμερικανικές σχέσεις, υπαινισσόμενη εμμέσως την απρόβλεπτη φύση που έχει χαρακτηρίσει το πρόσφατο παρελθόν, και υπογραμμίζοντας το ρητό ότι "καμία μεγάλη δύναμη δεν έχει ποτέ 'εξωτερικεύσει την επιβίωσή της και επιβιώσει'".
Αυτή η επανεξέταση της ευρωπαϊκής αμυντικής στάσης έχει πυροδοτηθεί, εν μέρει, από δημοσιοποιημένες αποκλίσεις στα στρατηγικά συμφέροντα. Το ενδιαφέρον του πρώην Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την απόκτηση της Γροιλανδίας, μιας στρατηγικά ζωτικής σημασίας περιοχής με ημιαυτόνομο καθεστώς εντός του Βασιλείου της Δανίας, προκάλεσε σημαντικές τριβές με τους Ευρωπαίους συμμάχους. Οι συζητήσεις γύρω από αυτό το θέμα, που φέρονται να έλαβαν χώρα στο περιθώριο διεθνών συνόδων κορυφής, ανέδειξαν μια δυνητική αποσύνδεση στις προτεραιότητες και εγείραν ανησυχίες για τη σταθερότητα των καθιερωμένων συνεργασιών. Η Αρκτική περιοχή, με την αυξανόμενη γεωπολιτική της σημασία, βρέθηκε εμμέσως στο επίκεντρο αυτών των συζητήσεων, τονίζοντας την ανάγκη για μια ενιαία ευρωπαϊκή προσέγγιση στην περιφερειακή ασφάλεια.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Κύπρος αναλαμβάνει την εξάμηνη σειρά της στην ηγεσία του Συμβουλίου της ΕΕ, ευθύνη που κατείχε τελευταία φορά το 2012. Η μεσογειακή νησιωτική χώρα, η οποία παρουσίασε το πρόγραμμα εργασίας της στις Βρυξέλλες, αναμένεται να προωθήσει αρκετές βασικές πρωτοβουλίες κατά τη διάρκεια της προεδρίας της. Μια αξιοσημείωτη εστίαση θα είναι η προώθηση των προοπτικών για μια ειρηνική επίλυση και επανένωση του νησιού, με το 2026 να έχει προσδιοριστεί ως πιθανό έτος-στόχος για ανανεωμένη δυναμική. Επιπλέον, η δέσμευση της ΕΕ για το μέλλον της Ουκρανίας και της Μολδαβίας παραμένει αταλάντευτη, με τους ηγέτες να διακηρύσσουν ότι "μια ελεύθερη και ευημερούσα Ουκρανία και μια ενωμένη και ευημερούσα Μολδαβία ανήκουν στην ΕΕ". Αυτή η δέσμευση συνδέεται άρρηκτα με τον ευρύτερο στόχο της Ένωσης για την προώθηση μεγαλύτερης εσωτερικής ανταγωνιστικότητας και στρατηγικής αυτονομίας, ενισχύοντας έτσι την ανθεκτικότητά της απέναντι σε ένα ασταθές παγκόσμιο τοπίο.
Το έτος 2025 έχει αναφερθεί ως μια δυνητικά δύσκολη περίοδος για την ΕΕ, ένα "annus horribilis", υποδηλώνοντας ότι η σύγκλιση των εξωτερικών πιέσεων και των εσωτερικών προσαρμογών θα απαιτήσει ισχυρή ηγεσία και μια ενιαία στρατηγική κατεύθυνση. Καθώς η Ευρώπη επιδιώκει να πλοηγηθεί σε αυτά τα σύνθετα ρεύματα, η έμφαση στη συνεργασία, τα νομικά πλαίσια και τις ενισχυμένες αμυντικές ικανότητες φαίνεται να ορίζουν την πορεία της τα επόμενα χρόνια, με στόχο την εξασφάλιση μιας πιο ανεξάρτητης και επιδραστικής θέσης στην παγκόσμια σκηνή.