**Νέο Δελχί, Ινδία** – Σε μια εξέλιξη που αναμένεται να αλλάξει τα δεδομένα του παγκόσμιου εμπορίου και της γεωπολιτικής, η Ινδία και η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσαν την οριστική ολοκλήρωση μιας ολοκληρωμένης συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, την χαρακτήρισε "τη μητέρα όλων των συμφωνιών", και όχι άδικα. Η συμφωνία αυτή, που ωρίμαζε σχεδόν δύο δεκαετίες, δεν σηματοδοτεί μόνο την αναμόρφωση των διμερών εμπορικών σχέσεων, αλλά και τη σύσταση μιας ισχυρής συνεργασίας σε θέματα ασφάλειας και άμυνας, υποδηλώνοντας μια στρατηγική επανατοποθέτηση και των δύο μπλοκ σε ένα ολοένα και πιο ασταθές παγκόσμιο περιβάλλον.
Η ανακοίνωση, που έγινε την Τρίτη στην ινδική πρωτεύουσα, αποτελεί ορόσημο, επισφραγίζοντας χρόνια πολύπλοκων διαπραγματεύσεων. Η συμφωνία, η οποία απαιτεί περαιτέρω νομικό έλεγχο και επικύρωση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο – μια διαδικασία που αναμένεται να διαρκέσει περίπου έξι μήνες – φιλοδοξεί να δημιουργήσει μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου που θα καλύπτει δύο δισεκατομμύρια ανθρώπους και σχεδόν το ένα τέταρτο του παγκόσμιου ΑΕΠ. Αυτό το φιλόδοξο εγχείρημα αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τις εμπορικές ροές, με τις ευρωπαϊκές εξαγωγές προς την Ινδία να προβλέπεται ότι θα διπλασιαστούν έως το 2032, απόδειξη της δυναμικής της ταχύτερα αναπτυσσόμενης μεγάλης οικονομίας της Ασίας.
Το σκεπτικό πίσω από αυτή την κολοσσιαία συμφωνία είναι πολυδιάστατο. Για την ΕΕ, αποτελεί στρατηγική ανάγκη η διαφοροποίηση των οικονομικών της εξαρτήσεων, μειώνοντας την εξάρτηση από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Ενισχύοντας τους δεσμούς με την Ινδία, η Ένωση επιδιώκει να "αγκυροβολήσει" το οικονομικό της μέλλον με έναν κομβικό ασιατικό εταίρο, αντλώντας πολύτιμα διδάγματα από παλαιότερες γεωπολιτικές και εμπορικές αναταραχές. Η Ινδία, από την πλευρά της, στοχεύει να ξεπεράσει την εικόνα της προστατευτιστικής χώρας, να αντισταθμίσει τον αντίκτυπο των αμερικανικών δασμών στις εξαγωγές της που απαιτούν πολλή εργασία, και να εδραιώσει την αυξανόμενη παγκόσμια επιρροή της. Ο γενικός στόχος είναι η καλλιέργεια μεγαλύτερης σταθερότητας, ευημερίας και ασφάλειας σε παγκόσμια κλίμακα μέσω της ενισχυμένης συνεργασίας.
Οι οικονομικές διατάξεις της συμφωνίας είναι ευρείες. Η Ινδία έχει δεσμευτεί να καταργήσει ή να μειώσει σημαντικά τους δασμούς στο 96,6% των εισαγόμενων αγαθών από την ΕΕ. Παράλληλα, η ΕΕ θα καταργήσει σταδιακά ή θα μειώσει τους δασμούς στο 99,5% των ινδικών εισαγωγών σε διάστημα επτά ετών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προνομιακή πρόσβαση που παρέχεται στους Ευρωπαίους αυτοκινητοβιομηχάνους, οι οποίοι θα μπορούν να εξάγουν έως και 250.000 οχήματα ετησίως με σημαντικά μειωμένους δασμούς – ποσόστωση έξι φορές μεγαλύτερη από ό,τι σε παρόμοιες πρόσφατες συμφωνίες. Οι υφιστάμενοι δασμοί στα οχήματα, που φτάνουν έως και το 110%, θα μειωθούν στο 10% εντός αυτής της ποσόστωσης. Επιπλέον, η Ινδία θα απελευθερώσει τους δασμούς σε βασικά ευρωπαϊκά προϊόντα όπως το κρασί, η μπύρα και το ελαιόλαδο, ενώ οι δασμοί σε ένα ευρύ φάσμα βιομηχανικών προϊόντων, όπως χημικά, μηχανήματα, ηλεκτρικός εξοπλισμός, αεροσκάφη και διαστημόπλοια, θα καταργηθούν σταδιακά. Η Ινδία θα προσφέρει επίσης "προνομιακή πρόσβαση" σε σχεδόν όλες τις εξαγωγές της προς την αγορά της ΕΕ. Πέρα από τα αγαθά, η συμφωνία περιλαμβάνει σημαντικές παραχωρήσεις σε 144 τομείς υπηρεσιών και καθιερώνει ένα πλαίσιο κινητικότητας για την διευκόλυνση των βραχυπρόθεσμων μετακινήσεων επαγγελματιών μεταξύ Ινδίας και ΕΕ, με προβλέψεις για την κινητικότητα φοιτητών και τις βίζες μετά την αποφοίτηση.
Ωστόσο, η συμφωνία δεν είναι χωρίς προσεκτικά καθορισμένες εξαιρέσεις. Η Ινδία έχει προστατεύσει επιτυχώς τους ευαίσθητους εγχώριους τομείς της, συμπεριλαμβανομένων των γαλακτοκομικών, των δημητριακών, των πουλερικών, του σογιάλευρου και ορισμένων φρούτων και λαχανικών, διασφαλίζοντας ότι παραμένουν προστατευμένοι από άμεση απελευθέρωση.
Συμπληρωματικά με την οικονομική διάσταση, η νεοσύστατη συνεργασία σε θέματα ασφάλειας και άμυνας υπογραμμίζει τη δέσμευση για περιφερειακή σταθερότητα. Αυτή η συνεργασία θα περιλαμβάνει κοινή στρατιωτική παραγωγή, ασφαλή ανταλλαγή διαβαθμισμένων πληροφοριών και ενισχυμένο συντονισμό στην στρατηγικά ζωτικής σημασίας περιοχή του Ινδικού Ωκεανού. Αυτή η διπλή εστίαση στην οικονομική και την αμυντική συνεργασία σηματοδοτεί μια βαθιά ενίσχυση της σχέσης Ινδίας-ΕΕ, υποσχόμενη απτά οφέλη για επιχειρήσεις, καταναλωτές και γεωπολιτική σταθερότητα. Όπως εύστοχα δήλωσε η πρόεδρος φον ντερ Λάιεν, "Όταν η Ινδία επιτυγχάνει, ο κόσμος είναι πιο σταθερός, πιο ευημερεί και πιο ασφαλής. Η συνεργασία είναι η καλύτερη απάντηση στις παγκόσμιες προκλήσεις". Ο πλήρης αντίκτυπος αυτής της "μητέρας όλων των συμφωνιών" θα αποκαλυφθεί αναμφίβολα στα επόμενα χρόνια, αναδιαμορφώνοντας τις εμπορικές δυναμικές και τις γεωπολιτικές συμμαχίες.