**Κονάκρι, Γουινέα-Μπισσάου** – Μια σημαντική μελέτη για την αποτελεσματικότητα ενός εμβολίου κατά της ηπατίτιδας Β, που υποστηριζόταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει ανασταλεί στη Γουινέα-Μπισσάου, πυροδοτώντας μια δημόσια διαφωνία μεταξύ του υπουργείου Υγείας της δυτικοαφρικανικής χώρας και του Υπουργείου Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών των ΗΠΑ (HHS). Η αναστολή, την οποία επιβεβαίωσε ο υπουργός Υγείας της Γουινέας-Μπισσάου, Κουίνιν Ναντότε, αποδίδεται σε ανησυχίες σχετικά με τις ηθικές πτυχές και την επιστημονική αυστηρότητα που εφαρμόστηκε στην έρευνα.
Η διαμάχη επικεντρώνεται σε μια δοκιμή που χρηματοδοτήθηκε από το HHS των ΗΠΑ, στην οποία ηγούνταν Δανοί ερευνητές. Ενώ οι Αμερικανοί αξιωματούχοι, μέσω του εκπροσώπου του HHS, Άντριου Νίξον, έχουν αντικρούσει σθεναρά την ακύρωση, υποστηρίζοντας ότι η μελέτη θα συνεχιστεί όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών της Αφρικής (Africa CDC) έχουν επικυρώσει την απόφαση της Γουινέας-Μπισσάου. Αυτή η απόκλιση απόψεων έχει κλιμακωθεί σε δημόσια διαμάχη, με τον Γενικό Διευθυντή του Africa CDC, Ζαν Καζέγια, να τονίζει το κυριαρχικό δικαίωμα των εθνών να διακυβερνούν την έρευνα που διεξάγεται εντός των συνόρων τους.
Η απόφαση αναστολής της δοκιμής έρχεται μετά από μια ταραχώδη περίοδο για τη Γουινέα-Μπισσάου, η οποία υπέστη πραξικόπημα τον Νοέμβριο. Αυτή η πολιτική αναταραχή οδήγησε σε σημαντική αναδιάταξη της ηγεσίας της χώρας, επηρεάζοντας δυνητικά τις διαδικασίες αναθεώρησης και έγκρισης των συνεχιζόμενων ερευνητικών έργων. Σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας της Γουινέας-Μπισσάου, η επιστημονική αξιολόγηση που υποστηρίζει τη μελέτη του εμβολίου κρίθηκε ανεπαρκής, προκαλώντας την προληπτική αυτή ενέργεια. Το Africa CDC έχει ανακοινώσει σχέδια να αποστείλει ομάδα ερευνητών στην χώρα για να παράσχει ολοκληρωμένη βοήθεια στους τοπικούς αξιωματούχους στην αναθεώρηση των πρωτοκόλλων της μελέτης και των ηθικών πλαισίων. Δανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι υγείας έχουν επίσης προσκληθεί να συμμετάσχουν σε αυτή τη διαδικασία αναθεώρησης.
Αυτή η κατάσταση υπογραμμίζει έναν ευρύτερο, συχνά αμφιλεγόμενο, διάλογο γύρω από την ηθική διεξαγωγή κλινικής έρευνας, ιδιαίτερα σε χώρες χαμηλότερου εισοδήματος. Ιστορικά, έχουν εκφραστεί ανησυχίες σχετικά με τις πιθανές ανισορροπίες ισχύος και την επάρκεια των μηχανισμών ενημερωμένης συναίνεσης όταν η έρευνα διεξάγεται σε διαφορετικά κοινωνικοοικονομικά και πολιτισμικά πλαίσια. Το US HHS, διατηρώντας τη στάση του για τη συνέχιση της δοκιμής, έχει επίσης δει την αξιοπιστία του και την εγκυρότητα των δηλώσεων του Africa CDC να αμφισβητούνται από τους ομολόγους του.
Η αναστολή της μελέτης του εμβολίου κατά της ηπατίτιδας Β στη Γουινέα-Μπισσάου αναδεικνύει την περίπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ της διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας, της εθνικής κυριαρχίας και της ηθικής εποπτείας. Η τελική εξουσία να επιτρέπεται ή να απαγορεύεται τέτοια έρευνα εναπόκειται πλέον σταθερά στη Γουινέα-Μπισσάου, μια αρχή που υπογραμμίζεται από το Africa CDC. Οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να επιφυλάσσουν περαιτέρω συζητήσεις και έρευνες, καθώς και οι δύο πλευρές θα προσπαθήσουν να συμβιβάσουν τις θέσεις τους και να διασφαλίσουν ότι οποιαδήποτε μελλοντική ιατρική έρευνα διεξαχθεί στην περιοχή θα τηρεί τα υψηλότερα ηθικά και επιστημονικά πρότυπα. Το αποτέλεσμα αυτής της διαμάχης θα μπορούσε να έχει ευρείες επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται και διαχειρίζονται οι διεθνείς πρωτοβουλίες υγείας στη Δυτική Αφρική και όχι μόνο.