Σε μια κίνηση διπλωματικής ωριμότητας που στοχεύει στην επίλυση μακροχρόνιων αμφιβολιών, η Κυπριακή Δημοκρατία και ο Λίβανος έβαλαν «την τελευταία πέτρα» στη μόνιμη οριοθέτηση των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών (ΑΟΖ) τους. Η συμφωνία, που υπογράφηκε στη Βηρυτό, αποτελεί την επίσημη, οριστική και πλέον ισχύουσα ρύθμιση, αντικαθιστώντας μια προηγούμενη που κρεμόταν «στο κρεμάστρα» της λιβανικής πολιτικής αστάθειας επί δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια. Οι κυπριακές πηγές χαρακτήρισαν την πράξη «ακρογωνιαίο λίθο» για διμερή συνεργασία και περιφερειακή σταθερότητα.
Η ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας ήταν, χωρίς αμφιβολία, ένας μαραθώνιος. Μια πρώτη συμφωνία είχε μεν υπογραφεί το 2007, αλλά ποτέ δεν κατάφερε να περάσει το στενό σουγιά της λιβανικής βουλής, παραμένοντας έτσι «νεκρό γράμμα». Οι λόγοι ήταν γνωστοί: η χρόνια εσωτερική διάσπαση της χώρας των Κεδρών, σε συνδυασμό με εξωτερικές γεωπολιτικές πιέσεις και την τότε άλυτη διαφορά με το Ισραήλ. Η πρόσφατη «έκρηξη» ήρθε με μια κρίσιμη διαδικασιακή τροποποίηση: η νέα συμφωνία είναι διαμορφωμένη να ισχύσει χωρίς να χρειάζεται έγκριση από τη βουλή της Βηρυτού, μηχανισμό που υποστηρίχθηκε, σύμφωνα με πληροφορίες, από τον ίδιο τον Πρόεδρο της Λιβανικής Δημοκρατίας, Ζοζέφ Αούν.
Για τον Λίβανο, αυτή η συμφωνία είναι πολύ περισσότερο από μια χαρτογραφική άσκηση. Είναι το κλειδί που του ανοίγει την πόρτα για την εκμετάλλευση πιθανών υδρογονανθράκων. Έχοντας ήδη τακτοποιήσει το 2022, με αμερικανική μεσολάβηση, την οριοθέτηση με το Ισραήλ, τώρα αποκτά νομική βεβαιότητα σε όλο το θαλάσσιο του πεδίο. Αυτό ανοίγει το δρόμο για τις πολυπόθητες γεωτρήσεις από κοινοπραξίες με διεθνείς κολοσσούς όπως η Total και η ENI, προσφέροντας μια αχτίδα οικονομικής ελπίδας σε μια χώρα που βυθίστηκε σε βαθιά κρίση.
Για τη Κύπρο, που έχει ήδη προχωρήσει σημαντικά στην έρευνα των κοιτασμάτων της, τα οφέλη είναι περισσότερο στρατηγικά και διπλωματικά. Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης μίλησε για «μια σημαντική και ιστορική στιγμή» και «σταθμό στρατηγικής σημασίας», τονίζοντας ότι ενισχύει τη θέση της Λευκωσίας ως αξιόπιστου περιφερειακού παράγοντα. Από την πλευρά του, ο Ζοζέφ Αούν ανέφερε ότι η συμφωνία αποτελεί «θεμέλιο για μια διεθνή συνεργασία που επιθυμούμε να επεκτείνουμε σε όλη την περιοχή μας, για να προσφέρουμε σταθερότητα και ευημερία».
Αναμενόμενα, η Ανκάρα αντέδρασε άμεσα και απότομα, αμφισβητώντας το δικαίωμα της Κύπρου να συνάπτει τέτοιες συμφωνίες και επαναλαμβάνοντας το αίτημα για πολιτική επίλυση πριν από οποιαδήποτε εκμετάλλευση πόρων. Η κυπριακή πλευρά, ωστόσο, απορρίπτει κατηγορηματικά αυτές τις ενστάσεις, επικαλούμενη το διεθνές δίκαιο.
Το χρονικό πλαίσιο της συμφωνίας είναι επίσης σημαντικό: έρχεται σε μια περίοδο έντονης περιφερειακής έντασης μετά τις εξελίξεις του Οκτωβρίου του 2023 και τις συγκρούσεις στο ισραηλινολιβανικό σύνορο. Σε αυτό το εύφλεκτο κλίμα, η ολοκλήρωση μιας τόσο τεχνικής συμφωνίας αποτελεί, κατά την άποψη πολλών αναλυτών, ένα σπάνιο δείγμα εποικοδομητικής διπλωματίας. Ενώ ο Λίβανος κερδίζει άμεσα ένα οικονομικό προοπτικό, η Κύπρος εδραιώνει την κυριαρχία της και ενισχύει το δίκτυο περιφερειακών της συμμαχιών, θέτοντας ένα προηγούμενο τάξης και σταθερότητας στο στρατηγικά ζωτικό Ανατολικό Μεσόγειο.