Ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα πραγματικό γεωπολιτικό σκάκι, όπου οι προσπάθειες για διάλογο σκοντάφτουν σε σθεναρές αντιδράσεις από την τουρκοκυπριακή πλευρά και την Άγκυρα. Παράλληλα, εντός των συνόρων, η αύξηση των δωρεών σε κοινωνικό φορέα που προεδρεύει η σύζυγός του, Φιλίππα Κασέρη Χριστοδουλίδη, έχει προκαλέσει συζητήσεις και εκκλήσεις για διαφάνεια, αν και η εξωτερική διπλωματική αρένα μονοπωλεί το ενδιαφέρον.
Η πρόσφατη ομιλία του Προέδρου Χριστοδουλίδη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με στόχο την ανάδειξη της θέσης της Κυπριακής Δημοκρατίας στο μακροχρόνιο πρόβλημα της διαίρεσης, προκάλεσε «φωτιά» στις τάξεις των τουρκοκυπριακών ηγεσιών. Ο Ουμάλ Ουστελ, επικεφαλής του Κόμματος Εθνικής Ενότητας (UBP) και αυτοαποκαλούμενος «πρωθυπουργός» του ψευδοκράτους, εξαπέλυσε σφοδρή κριτική, κατηγορώντας τον Πρόεδρο για ιστορικό αναθεωρητισμό και μονόπλευρη παρουσίαση των γεγονότων. Ο Ουστελ επανέλαβε την τουρκοκυπριακή οπτική, χαρακτηρίζοντας τα γεγονότα του 1974 ως «νόμιμη επιχείρηση ειρήνης», ενώ ο Ζιά Οζτουρκλέρ, «Πρόεδρος της Βουλής» στα κατεχόμενα, κάλεσε τους Ευρωπαίους ηγέτες να επισκεφθούν την αυτοαποκαλούμενη Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου (TRNC) για να δουν την «πραγματικότητα επί τόπου».
Αυτές οι σφοδρές αντιδράσεις αποκαλύπτουν το βάθος του χάσματος στις ιστορικές ερμηνείες και την πολιτική βούληση, εμπόδια που συνεχίζουν να παραλύουν οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδο προς μια συνολική λύση. Η κριτική στην ομιλία του Προέδρου Χριστοδουλίδη υπογραμμίζει τη δυσερμήνευτη απόσταση μεταξύ των δύο κοινοτήτων και τη δυσκολία στη διαμόρφωση κοινής αντίληψης για το παρελθόν, πόσο μάλλον για ένα κοινό όραμα για το μέλλον.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, φαινομενικά, δείχνει διατεθειμένος να υιοθετήσει μια πιο προορατική, αν και δυνητικά μονομερή, προσέγγιση για να σπάσει ο φαύλος κύκλος. Φήμες αναφέρουν ότι είναι έτοιμος να αποκαλύψει τη διαπραγματευτική του θέση και να κάνει χειρονομίες καλής θέλησης, υπό την προϋπόθεση ουσιαστικών συνομιλιών με τον Τουφάν Ερχουρμάν, τον τουρκοκυπριακό ηγέτη. Αυτή η προθυμία να «ανοίξει τα χαρτιά του», με την ελπίδα αμοιβαίων κινήσεων, σηματοδοτεί μια αποφασισμένη προσπάθεια να δοθεί ώθηση σε μια διαδικασία που έχει βαλτώσει για χρόνια.
Ωστόσο, η Άγκυρα φαίνεται να στέκεται εμπόδιο σε οποιαδήποτε θετική εξέλιξη. Το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών φέρεται να απάντησε αρνητικά σε αίτημα του Προέδρου Χριστοδουλίδη για συμμετοχή Τούρκων αξιωματούχων σε άτυπες συναντήσεις της ΕΕ εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτή η απόρριψη από την Τουρκία, βασικό παίκτη στο Κυπριακό, σηματοδοτεί τη διατήρηση της πάγιας διπλωματικής της στάσης και την απροθυμία να εμπλακεί σε πρωτοβουλίες που δεν ευθυγραμμίζονται με τους ευρύτερους γεωπολιτικούς της στόχους.
Οι επόμενες εβδομάδες, με την επίσκεψη της Μαρίας Άνχελας Χολγκίν και τους διπλωματικούς ελιγμούς, θα είναι καθοριστικές για το αν η προορατική στάση του Προέδρου Χριστοδουλίδη θα καταφέρει να ξεπεράσει τη βαθιά ριζωμένη δυσπιστία και τις αποκλίνουσες αφηγήσεις που χαρακτηρίζουν το Κυπριακό πρόβλημα, ή αν το νησί θα παραμείνει εγκλωβισμένο στον οικείο του κύκλο αδιέξοδων διαπραγματεύσεων και πικρών ανταλλαγών.