Η Κυπριακή Δημοκρατία, αντιμέτωπη με ένα χρόνιο πρόβλημα υπερπληθυσμού στις φυλακές της, έχει βάλει μπρος μια φιλόδοξη πρωτοβουλία που στοχεύει στην εκτόνωση της πίεσης και στην ενίσχυση του ελέγχου των μεταναστευτικών ροών. Με μια κίνηση που συνδυάζει την αποσυμφόρηση του σωφρονιστικού συστήματος και την επαναβεβαίωση της κυριαρχίας της στο μεταναστευτικό, η Λευκωσία προχωρά σε μαζικές απελάσεις αλλοδαπών, τόσο κρατουμένων όσο και όσων διαμένουν παράτυπα στη χώρα.
Σύμφωνα με στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα, από τις 10 Δεκεμβρίου έως τις 20 Ιανουαρίου, απομακρύνθηκαν από τις φυλακές και τα κέντρα κράτησης 164 αλλοδαποί. Η προσπάθεια, ωστόσο, δεν περιορίζεται στους ήδη εγκάλειους. Ένα ευρύτερο σχέδιο περιλαμβάνει και την εντατικοποίηση των επιχειρήσεων για τον εντοπισμό και την απέλαση παράτυπων μεταναστών. Συνολικά, κατά την ίδια περίοδο, 643 αλλοδαποί αποχώρησαν από την Κύπρο, εκ των οποίων οι 450 μέσω προγραμμάτων εθελούσιας επιστροφής, ενώ άλλοι 29 έφυγαν με δική τους πρωτοβουλία. Επιπλέον, σχεδόν 480 άτομα χωρίς νόμιμη διαμονή αποχώρησαν από το νησί, γεγονός που καταδεικνύει την πολυεπίπεδη στρατηγική της κυβέρνησης.
Το κίνητρο πίσω από αυτές τις αποφασιστικές ενέργειες είναι πολλαπλό. Πρώτα και κύρια, οι άθλιες συνθήκες στις φυλακές, οι οποίες έχουν προκαλέσει σωρεία διεθνών επικρίσεων. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων έχει επανειλημμένα εκφράσει σοβαρές ανησυχίες για τον υπερπληθυσμό, την ενδοκρατική βία και τις ανύπαρκτες συνθήκες υγιεινής. Δεδομένου ότι οι αλλοδαποί αποτελούν πλέον πάνω από το ήμισυ των περίπου 1.120 κρατουμένων, η απομάκρυνσή τους κρίνεται ως η πιο άμεση λύση για την πίεση στο σύστημα.
Επιπλέον, η κυβέρνηση εξετάζει την πρόωρη αποφυλάκιση αλλοδαπών που έχουν καταδικαστεί για ήσσονος σημασίας αδικήματα, υπό την προϋπόθεση της συμφωνίας τους να εγκαταλείψουν το νησί. Αυτή η προσέγγιση, που εκτιμάται ότι θα επηρεάσει περίπου 100 κρατούμενους, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που μπορεί να φτάσει έως και τους 175 κρατούμενους. Πρόκειται για μια ισορροπημένη πολιτική που προσπαθεί να συνδυάσει την ανάγκη για δικαιοσύνη με την πρακτική επιταγή της διαχείρισης του πληθυσμού των φυλακών και της ανάκτησης του ελέγχου στις μεταναστευτικές ροές.
Η εφαρμογή αυτών των μέτρων συνοδεύεται από συντονισμένες πανεθνικές επιχειρήσεις για τον εντοπισμό και τη σύλληψη παράτυπων μεταναστών, διευκολύνοντας έτσι την απέλασή τους. Η επέκταση των μηχανισμών εθελούσιας επιστροφής ενισχύει περαιτέρω αυτές τις προσπάθειες. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, σε συνεργασία με τη Νομική Υπηρεσία, εμπλέκεται ενεργά στις νομικές και διοικητικές διαδικασίες για την επιτάχυνση των απελάσεων, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωση με την εθνική νομοθεσία και τις διεθνείς υποχρεώσεις.
Ο άμεσος αντίκτυπος αυτής της εκστρατείας είναι ήδη αισθητός, με απτά αποτελέσματα στη μείωση της συμφόρησης στις φυλακές και στην εκκαθάριση των κέντρων κράτησης. Αυτή η προορατική στάση σηματοδοτεί την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να διατηρήσει σφιχτούς ελέγχους έναντι της παράνομης εισόδου και διαμονής, μια δέσμευση που συνάδει με τις ευρύτερες ευρωπαϊκές ανησυχίες για τη διαχείριση της μετανάστευσης. Ενώ η μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα και οι ανθρωπιστικές επιπτώσεις τέτοιων μαζικών απελάσεων θα παραμείνουν αντικείμενο παρατήρησης και συζήτησης, η παρούσα διοίκηση φαίνεται αποφασισμένη να επιτύχει ένα πιο διαχειρίσιμο και ασφαλές σωφρονιστικό και μεταναστευτικό τοπίο.