**Η Χάγη, Ολλανδία** – Στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, η κυβέρνηση της Μιανμάρ έχει ξεκινήσει την υπεράσπισή της, αρνούμενη πεισματικά τις κατηγορίες ότι ενορχήστρωσε γενοκτονία εναντίον της μειονότητας των Ροχίνγκια. Η υπόθεση, η οποία τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου το 2019 από την Γκάμπια, εστιάζει σε ισχυρισμούς συστηματικής δίωξης και βίας, που κορυφώθηκαν με μια βάναυση στρατιωτική επιχείρηση στην πολιτεία Ραχίν της Μιανμάρ το 2017. Το Διεθνές Δικαστήριο, ως το κύριο δικαστικό όργανο των Ηνωμένων Εθνών, καλείται να εκδικάσει αυτή τη μνημειώδη υπόθεση, η οποία έχει ρίξει βαριά σκιά στην εικόνα της Μιανμάρ όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα και την τραγική μοίρα των Ροχίνγκια.
Η Γκάμπια, εκπροσωπούμενη από τον Υπουργό Εξωτερικών της, Dawda Jallow, παρουσίασε την υπόθεσή της, υποστηρίζοντας ότι η Μιανμάρ εφάρμοσε σκόπιμες «πολιτικές γενοκτονίας» με στόχο την συστηματική εξάλειψη των Ροχίνγκια, μιας μουσουλμανικής μειονότητας που υφίσταται δεκαετίες περιθωριοποίησης και απεχθούς προπαγάνδας. Η νομική αυτή προσφυγή επικαλείται τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την Πρόληψη και Τιμωρία του Εγκλήματος της Γενοκτονίας, καταγγέλλοντας κατάφωρες παραβιάσεις της. Τώρα, το Δικαστήριο ακούει τα αντεπιχειρήματα της Μιανμάρ, καθώς παρουσιάζει την υπεράσπισή της.
Ο εκπρόσωπος της Μιανμάρ, Ko Ko Hlaing, αντέκρουσε τους ισχυρισμούς της Γκάμπια, υποστηρίζοντας ότι οι στρατιωτικές ενέργειες του 2017 δεν ήταν πράξεις γενοκτονίας, αλλά νόμιμες επιχειρήσεις αντιμετώπισης της εξέγερσης. Εξήγησε ότι ο όρος «επιχειρήσεις εκκαθάρισης» που χρησιμοποιεί ο στρατός αναφέρεται σε πρωτοβουλίες αντιτρομοκρατίας, υποδηλώνοντας ότι η κυβέρνηση αναγκάστηκε να δράσει εναντίον αντιληπτών απειλών. «Η Μιανμάρ δεν είχε υποχρέωση να παραμείνει αδρανής και να επιτρέψει σε τρομοκράτες να έχουν ελεύθερο πεδίο δράσης στα βόρεια κρατίδια Ραχίν», δήλωσε ο Hlaing, πλαισιώνοντας τις ενέργειες του στρατού ως αναγκαία αντίδραση σε δράσεις ανταρτών. «Αυτές οι επιθέσεις ήταν οι λόγοι για τις επιχειρήσεις εκκαθάρισης, που είναι ένας στρατιωτικός όρος που αναφέρεται σε επιχειρήσεις αντιμετώπισης της εξέγερσης ή αντιτρομοκρατίας».
Τα γεγονότα του 2017, που πυροδότησαν αυτή τη διεθνή νομική μάχη, περιλάμβαναν μια καταστροφική στρατιωτική επιχείρηση στην πολιτεία Ραχίν. Η εκστρατεία αυτή οδήγησε στον θάνατο χιλιάδων Ροχίνγκια και στον εκτοπισμό άνω των 700.000 ατόμων, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων αναζήτησε καταφύγιο στη γειτονική Μπαγκλαντές. Η σοβαρότητα της βίας τεκμηριώθηκε σε έκθεση των Ηνωμένων Εθνών που δημοσιεύθηκε τον επόμενο χρόνο, η οποία συνέστησε τη διερεύνηση ανώτερων στρατιωτικών αξιωματούχων της Μιανμάρ για γενοκτονία και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Η απόφαση της Γκάμπια να φέρει αυτή την υπόθεση ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου πηγάζει από αυτό που οι εκπρόσωποί της περιέγραψαν ως βαθιά «αίσθηση ευθύνης», επηρεασμένη από τη δική της ιστορία στρατιωτικής διακυβέρνησης. Η χώρα υποστηρίζει ότι οι φερόμενες ενέργειες της Μιανμάρ εναντίον των Ροχίνγκια αποτελούν σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου, απαιτώντας λογοδοσία για αυτό που θεωρεί συστηματική προσπάθεια εξάλειψης ολόκληρου πληθυσμού.
Η υπόθεση αυτή έχει τεράστια σημασία, καθώς σηματοδοτεί την πρώτη φορά που μια κατηγορία γενοκτονίας τίθεται επίσημα εναντίον της Μιανμάρ στο Διεθνές Δικαστήριο. Η έκβασή της θα μπορούσε να έχει ευρείες επιπτώσεις στην ερμηνεία και την επιβολή του διεθνούς δικαίου περί γενοκτονίας, καθώς και στη θέσπιση προηγουμένων για την απόδοση ευθυνών σε κράτη για μαζικές θηριωδίες. Η συνεχιζόμενη νομική έρευνα υπογραμμίζει περαιτέρω την επίμονη ανησυχία της διεθνούς κοινότητας για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Μιανμάρ, ιδίως μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 2021 που ανέτρεψε την πολιτική κυβέρνηση και βύθισε τη χώρα σε περαιτέρω πολιτική αστάθεια. Οι διαβουλεύσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου αναμένεται να συνεχιστούν, με τον κόσμο να παρακολουθεί στενά για μια απόφαση που θα μπορούσε να διαμορφώσει το μέλλον της δικαιοσύνης και της λογοδοσίας για τα θύματα μαζικών θηριωδιών.