**Βρυξέλλες, 24 Μαΐου 2024** – Μετά από διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν πάνω από δύο δεκαετίες, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στο κατώφλι της οριστικοποίησης μιας συμφωνίας-ορόσημου με την Mercosur, την οικονομική ένωση της Νότιας Αμερικής. Η πολιτική στήριξη που εξασφαλίστηκε την Παρασκευή από ειδική πλειοψηφία των κρατών-μελών, ωθεί τις δύο πλευρές πιο κοντά στη δημιουργία μιας εκτεταμένης οικονομικής συνεργασίας, η οποία θα επηρεάσει άμεσα περίπου 700 εκατομμύρια ανθρώπους. Ωστόσο, η εν λόγω εξέλιξη δεν πέρασε απαρατήρητη, καθώς ορισμένες χώρες εξέφρασαν έντονες επιφυλάξεις, κυρίως λόγω ανησυχιών για τις εισαγωγές αγροτικών προϊόντων και τις πιθανές επιπτώσεις στους εγχώριους παραγωγούς.
Η προτεινόμενη συμφωνία, η οποία εκκρεμεί εδώ και ένα τέταρτο του αιώνα, φιλοδοξεί να εδραιώσει μια ουσιαστική εμπορική ζώνη μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Mercosur – Βραζιλίας, Αργεντινής, Παραγουάης και Ουρουγουάης. Οι υποστηρικτές του συμφώνου κάνουν λόγο για σημαντικά οικονομικά οφέλη, όπως η μείωση των δασμών σε μια ευρεία γκάμα ευρωπαϊκών εξαγωγών, συμπεριλαμβανομένων του κρασιού και του τυριού, διευρύνοντας έτσι την πρόσβαση στην αγορά για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Επιπλέον, αναμένεται να ενισχυθούν οι εμπορικές ροές και να δοθεί σημαντική ώθηση στους τομείς της ναυτιλίας και των logistics, ιδιαίτερα για περιοχές όπως η Κύπρος.
Προκειμένου να κατευναστούν οι ανησυχίες για ενδεχόμενη εισροή ανταγωνιστικών σε τιμή αγροτικών προϊόντων από τη Νότια Αμερική, οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι ενέκριναν την εφαρμογή μηχανισμών ασφαλείας. Αυτές οι διατάξεις αποσκοπούν στη διαχείριση τυχόν απότομων αυξήσεων των εισαγωγών, προσφέροντας ένα επίπεδο προστασίας στους Ευρωπαίους αγρότες. Παράλληλα, έχουν δεσμευτεί σημαντικά κεφάλαια, που ανέρχονται σε δισεκατομμύρια ευρώ, για την υποστήριξη του αγροτικού τομέα σε ολόκληρη την Ένωση, γεγονός που υπογραμμίζει την ευαισθησία αυτής της κρίσιμης πτυχής της συμφωνίας.
Παρά τις παραχωρήσεις, οι αντιδράσεις παραμένουν έντονες. Η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία εξέφρασαν τη διαφωνία τους, επισημαίνοντας τις σοβαρές ανησυχίες τους για τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στις αγροτικές τους βιομηχανίες. Το Βέλγιο επέλεξε την αποχή, υιοθετώντας μια πιο διακριτική στάση, ενώ η Ιταλία, μετά από μια αρχική καθυστέρηση, τελικά ψήφισε υπέρ. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναμένεται να μεταβεί στην Παραγουάη την επόμενη εβδομάδα για την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας, εφόσον δεν προκύψουν περαιτέρω επίσημες αντιρρήσεις από τις πρωτεύουσες της ΕΕ πριν από το τέλος της Παρασκευής.
Ο σκεπτικισμός πίσω από αυτή την ανανεωμένη ώθηση για μια ολοκληρωμένη εμπορική συμφωνία υπερβαίνει τις αμιγώς οικονομικές εκτιμήσεις. Σε μια στρατηγική κίνηση, η ΕΕ επιδιώκει να αντισταθμίσει την αυξανόμενη γεωπολιτική επιρροή της Κίνας στη Λατινική Αμερική. Ενισχύοντας τους οικονομικούς της δεσμούς, η Ένωση στοχεύει στην προώθηση μεγαλύτερης σταθερότητας και προβλέψιμης πρόσβασης στην αγορά για τις εξαγωγικά εξαρτώμενες οικονομίες της, παρουσιάζοντας παράλληλα τον εαυτό της ως έναν αξιόπιστο και εδραιωμένο εταίρο σε μια περιοχή που γίνεται όλο και περισσότερο αντικείμενο προσέγγισης από παγκόσμιες δυνάμεις.
Ωστόσο, για ορισμένα τμήματα της ευρωπαϊκής οικονομίας, ιδίως για μικρότερες αγροτικές εκμεταλλεύσεις, η προοπτική αυξημένου ανταγωνισμού από φθηνότερες εισαγωγές από τη Νότια Αμερική παραμένει μια απτή ανησυχία. Στην Κύπρο, για παράδειγμα, αγρότες και παραγωγοί τροφίμων έχουν εκφράσει την ανησυχία τους για τον πιθανό αντίκτυπο στα μέσα διαβίωσής τους, ακόμη και αν η ευρύτερη οικονομία αναμένει οφέλη για τις υποδομές ναυτιλίας και logistics. Η συμφωνία, μόλις υπογραφεί, θα απαιτεί επικύρωση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ενδεχομένως από τα επιμέρους εθνικά κοινοβούλια, μια διαδικασία που θα μπορούσε να φέρει στο φως περαιτέρω συζητήσεις και ελέγχους. Η τελική επιτυχία και η ευρεία αποδοχή αυτής της πολυαναμενόμενης εμπορικής συμφωνίας θα εξαρτηθούν αναμφίβολα από την ικανότητά της να εξισορροπήσει την οικονομική φιλελευθεροποίηση με την προστασία των ευάλωτων εγχώριων τομέων.