Σε μια εποχή που οι διαφορές συχνά φαντάζουν αγεφύρωτες, η Κύπρος αποδεικνύει περίτρανα τη δύναμη της συνεργασίας και της κοινής προσπάθειας. Η δικοινοτική τεχνική επιτροπή για την πολιτιστική κληρονομιά, με αταλάντευτο ζήλο και μεθοδικότητα, έχει αναλάβει ένα φιλόδοξο χαρτοφυλάκιο έργων, διασώζοντας πάνω από 180 μνημεία ιστορικής σημασίας σε ολόκληρο το νησί. Από την ίδρυσή της το 2008, και ενισχυμένη με χρηματοδότηση άνω των 45 εκατομμυρίων ευρώ από το 2010, η επιτροπή έχει διαδραματίσει καίριο ρόλο στην οργάνωση ενός ευρύτατου φάσματος πρωτοβουλιών αποκατάστασης, επείγουσας παρέμβασης, συντήρησης και έρευνας, αναδεικνύοντας τη βαθιά της δέσμευση στο πολυεπίπεδο παρελθόν της Μεγαλονήσου.
Το έργο της επιτροπής, μια συνειδητή άσκηση στην προώθηση της συμφιλίωσης, λειτουργεί με την αρχή της ισότιμης κατανομής, καλύπτοντας το πλούσιο μωσαϊκό των ιστορικών κειμηλίων Ελληνοκυπρίων, Τουρκοκυπρίων και άλλων κοινοτήτων. Αυτή η ισορροπημένη προσέγγιση απεικονίζεται με ζωντάνια στα τρέχοντα και προγραμματισμένα έργα. Στην επαρχία Λεμεσού, για παράδειγμα, οι προσπάθειες συντήρησης για τζαμιά στα χωριά Κοιλάνι και Άγιος Θωμάς αναμένεται να ξεκινήσουν έως το 2026. Παράλληλα, ετοιμάζονται διαγωνισμοί για την ζωτικής σημασίας αποκατάσταση δέκα επιπλέον τζαμιών, στρατηγικά κατανεμημένων μεταξύ των επαρχιών Πάφου και Λάρνακας, πέντε σε κάθε περιοχή.
Πέρα από τη διαφύλαξη θρησκευτικών μνημείων, η αρμοδιότητα της επιτροπής εκτείνεται σε ένα ποικίλο φάσμα ιστορικών κατασκευών. Εργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη στο μοναστήρι της Παναγίας Αψινθιώτισσας, ανάμεσα στα χωριά Συκάρι και Βουνό της επαρχίας Κερύνειας, καθώς και στο φημισμένο μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα, κοντά στο Ριζοκάρπασο. Κοιτώντας προς το μέλλον, ένα σημαντικό εγχείρημα περιλαμβάνει την άμεση έναρξη πέντε έργων αποκατάστασης που στοχεύουν σε θρησκευτικά κτίρια εντός της επαρχίας Κερύνειας, αναμένοντας να ολοκληρωθούν πριν το τέλος του τρέχοντος έτους.
Η έκταση των προσπαθειών τους δεν περιορίζεται σε εκκλησιαστικούς χώρους. Σχέδια βρίσκονται σε εξέλιξη για την αναζωογόνηση ενός ιστορικού πέτρινου σπιτιού στο χωριό Λημνιά της επαρχίας Αμμοχώστου, την οχύρωση του προμαχώνα Diamante, αναπόσπαστο μέρος των ισχυρών ενετικών τειχών της Αμμοχώστου, και την αποκατάσταση των περίπλοκων ιστορικών υδραγωγείων της Λεύκας. Αυτή η ολοκληρωμένη στρατηγική, όπως διατυπώθηκε από τον Τουρκοκύπριο συν-πρόεδρο της επιτροπής, Ali Tuncay, υπογραμμίζει ένα ολιστικό όραμα για τη διαχείριση της κληρονομιάς. "Έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο από την ίδρυση της επιτροπής", δήλωσε ο Tuncay, αναλογιζόμενος το εκτενές σώμα εργασίας. "Στο πλαίσιο των εργασιών που πραγματοποιήθηκαν υπό διαφορετικές φάσεις, έχουν ολοκληρωθεί έως σήμερα εργασίες αποκατάστασης, επείγουσας παρέμβασης, συντήρησης ή έρευνας σε πάνω από 180 μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς."
Η χρηματοδοτική στήριξη αυτών των εκτεταμένων επιχειρήσεων είναι ουσιαστική, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να παρέχει το μεγαλύτερο μερίδιο των 35 εκατομμυρίων ευρώ από το 2010. Συμπληρωματική χρηματοδότηση έχει διοχετευθεί μέσω της διοίκησης των ιδρυμάτων (Evkaf), της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και διαφόρων άλλων οργανώσεων, αποδεικνύοντας έναν ευρύ συνασπισμό υποστήριξης. Αυτό το συνεργατικό μοντέλο χρηματοδότησης αντικατοπτρίζει το λειτουργικό ήθος της επιτροπής. "Διατηρούμε μια ισορροπία μεταξύ των δύο πλευρών", τόνισε ο Tuncay. "Θρησκευτικοί χώροι λατρείας, λουτρά, κρήνες, νερόμυλοι, τείχη κάστρων, αρχαιολογικοί χώροι και νεκροταφεία και στις δύο πλευρές της Κύπρου θεωρούνται ως ένα σύνολο και εντός του ίδιου πλαισίου."
Ο αντίκτυπος των μακροχρόνιων προσπαθειών της επιτροπής ξεπερνά την απλή φυσική αποκατάσταση. Αντιμετωπίζοντας την ποικιλόμορφη πολιτιστική κληρονομιά του νησιού ως αδιαίρετη οντότητα, το έργο λειτουργεί ως ένας ισχυρός καταλύτης για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Η σχολαστική διαφύλαξη κοινών ιστορικών περιουσιακών στοιχείων, από αρχαία υδραγωγεία μέχρι ιερούς τόπους, προσφέρει έναν απτό δρόμο προς την αναγνώριση και τον εορτασμό ενός κοινού παρελθόντος, θέτοντας έτσι τις βάσεις για ένα πιο ενωμένο μέλλον.