Το δυτικό Μεξικό βρέθηκε στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς έκρηξης βίας, η οποία αποτελεί άμεση συνέπεια μιας καλά σχεδιασμένης στρατιωτικής επιχείρησης. Ο στόχος της επιχείρησης ήταν η σύλληψη του Νεμέσιο Οσεγκέρα Σερβάντες, γνωστού ως "Ελ Μέντσο", του αινιγματικού ηγέτη του πανίσχυρου καρτέλ Jalisco New Generation (CJNG). Η επιχείρηση, σύμφωνα με πληροφορίες, οδήγησε στον θανάσιμο τραυματισμό του "Ελ Μέντσο" κατά τη μεταφορά του για ιατρική περίθαλψη, πυροδοτώντας ένα ανελέητο κύμα αντιποίνων. Αυτό το κύμα άφησε πίσω του ένα σπαρακτικό χάος, υπενθυμίζοντας την τρομακτική ικανότητα του καρτέλ να διαταράσσει την τάξη.
Η βίαιη αντίδραση ξεκίνησε με σφοδρότητα την Κυριακή. Οι δρόμοι σε ολόκληρη την πολιτεία Jalisco παραδόθηκαν στις φλόγες, με καμένα οχήματα να χρησιμοποιούνται ως οδοφράγματα. Αυτή η ενέργεια παραλύει τις κεντρικές αρτηρίες και σπέρνει τον πανικό στους πολίτες. Σε μια πράξη ακραίας αυθάδειας, ένοπλοι εισέβαλαν σε φυλακή του Πουέρτο Βαγιάρτα, εκμεταλλευόμενοι το χάος για να διευκολύνουν την απόδραση 23 κρατουμένων. Αυτή η συντονισμένη εκστρατεία τρόμου, που περιλάμβανε επιθέσεις σε εγκαταστάσεις της Εθνοφρουράς και ευρείες ταραχές, είχε ως αποτέλεσμα τουλάχιστον 34 νεκρούς καρτελιστές, 25 μέλη της Εθνοφρουράς και τους 23 δραπέτες. Ο συνολικός αριθμός των θυμάτων ξεπέρασε τα 70 μέσα σε λίγες μόνο ημέρες.
Οι πληροφορίες που οδήγησαν στην επιχείρηση φέρεται να προήλθαν από στοιχεία που συλλέχθηκαν την Παρασκευή. Αυτά τα στοιχεία ταυτοποίησαν μια γυναίκα, η οποία συνδέεται στενά με έναν συνεργάτη του "Ελ Μέντσο". Η επίσκεψη της γυναίκας αυτής στον αρχηγό του καρτέλ το Σάββατο, έδωσε στις αρχές την κρίσιμη ευκαιρία να δράσουν νωρίς το πρωί της Κυριακής. Η αστραπιαία αντίδραση του καρτέλ, ωστόσο, ανέδειξε το πόσο άθικτη παραμένει η επιχειρησιακή του ικανότητα, παρά την πιθανή απώλεια της ηγετικής του φιγούρας.
Οι συνέπειες αυτής της έξαρσης της βίας ήταν άμεσες και εκτεταμένες. Μεγάλες πόλεις, όπως η Γουαδαλαχάρα και το Πουέρτο Βαγιάρτα, βίωσαν προσωρινές διακοπές λειτουργίας. Επιχειρήσεις έκλεισαν και οι κάτοικοι αναζήτησαν καταφύγιο. Ο τουριστικός τομέας, ζωτικής σημασίας για την περιοχή, δέχθηκε ισχυρό πλήγμα. Αεροπορικές εταιρείες αναστέλλουν πτήσεις και κρουαζιερόπλοια εκτρέπουν τις διαδρομές τους.
Εν μέσω της κλιμακούμενης βίας, η πρόεδρος του Μεξικού, Κλάουντια Σέινμπαουμ, προσπάθησε να προβάλει μια εικόνα ελέγχου. Διαβεβαίωσε τους διεθνείς επισκέπτες για την ασφάλειά τους. Με το Μεξικό να συνδιοργανώνει επερχόμενους αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου, η κυβέρνηση γνωρίζει την ανάγκη να μετριάσει οποιαδήποτε αντίληψη αστάθειας. Ο Υπουργός Άμυνας και ο Γραμματέας Ασφαλείας της Jalisco εργάζονται πυρετωδώς για την εκκαθάριση των οδοφραγμάτων και τη σύλληψη των δραπετών. Αν και το άμεσο κύμα των οδοφραγμάτων έχει καταλαγιάσει, σποραδικά περιστατικά βίας συνεχίζονται σε πιο αγροτικές περιοχές. Αυτό υπογραμμίζει ότι η επιρροή και η ικανότητα ανταπόδοσης του καρτέλ παραμένουν σημαντική ανησυχία. Η μακροπρόθεσμη επίδραση του φερόμενου θανάτου του "Ελ Μέντσο" στην ιεραρχία και την αποτελεσματικότητα του CJNG μένει να φανεί, αλλά τα γεγονότα της περασμένης εβδομάδας αποτελούν μια σκληρή υπενθύμιση της διαρκούς δύναμης και της ανελέητης φύσης των μεξικανικών καρτέλ ναρκωτικών.