Η Σλοβακία προχώρησε σε μια ριζοσπαστική κίνηση, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα προς το Κίεβο. Η χώρα απειλεί με άμεση αναστολή των ζωτικής σημασίας εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας προς την Ουκρανία, εάν δεν αποκατασταθούν άμεσα οι ρωσικές πετρελαϊκές ροές μέσω του κρίσιμου αγωγού Druzhba. Η έντονη αυτή κλιμάκωση έρχεται σε μια περίοδο όπου η Μπρατισλάβα αντιμετωπίζει σοβαρές διαταραχές στις δικές της ενεργειακές εισαγωγές, τις οποίες αποδίδει στην ουκρανική απόφαση για διακοπή παραδόσεων ρωσικού αργού πετρελαίου. Η παρούσα διαμάχη δοκιμάζει όχι μόνο τις ήδη τεταμένες διμερείς σχέσεις, αλλά εγείρει και ουσιαστικά ερωτήματα σχετικά με την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια και τη συνέχιση της βοήθειας προς την Ουκρανία.
Η κύρια αιτία της διαφωνίας είναι η διακοπή των ρωσικών ροών πετρελαίου, η οποία ξεκίνησε στα τέλη Ιανουαρίου, μετά από αναφορές για ζημιές σε ουκρανικές υποδομές προκληθείσες από ρωσικό drone. Τόσο για τη Σλοβακία όσο και για την γειτονική Ουγγαρία, ο αγωγός Druzhba αποτελεί μια ζωτική αρτηρία για την προμήθεια ρωσικού πετρελαίου, μια εξάρτηση που παραμένει, παρά τις ευρύτερες ευρωπαϊκές προσπάθειες για διαφοροποίηση ενεργειακών πηγών. Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός, Ρόμπερτ Φίτσο, δήλωσε κατηγορηματικά την πρόθεσή του να δώσει εντολή στην κρατική εταιρεία SEPS να αναστείλει την παροχή έκτακτης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουκρανία, εκτός εάν αποκατασταθεί η διέλευση του πετρελαίου. Αυτή η απόφαση, όπως εξήγησε, αποτελούσε άμεση απάντηση σε αυτό που χαρακτήρισε ως "κακόβουλες" ενέργειες της Ουκρανίας.
Οι αντιρρήσεις του Φίτσο δεν περιορίζονται αποκλειστικά στο άμεσο ζήτημα της τροφοδοσίας πετρελαίου. Έστρεψε επίσης την προσοχή του στην προηγούμενη διακοπή των ρωσικών παραδόσεων φυσικού αερίου από την Ουκρανία, μετά τη λήξη της πενταετούς συμφωνίας διέλευσης την 1η Ιανουαρίου 2025. Σύμφωνα με σλοβακικές εκτιμήσεις, η εν λόγω κίνηση έχει προκαλέσει οικονομική ζημιά στη χώρα ύψους περίπου 500 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Επιπλέον, ο Φίτσο εξέφρασε τη διαφωνία του με τη στάση της Ουκρανίας απέναντι σε ένα πακέτο στρατιωτικής βοήθειας της ΕΕ ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ, προοριζόμενο για το Κίεβο. Με μια αμφιλεγόμενη δήλωση, υπαινίχθηκε ότι η μη συμπερίληψη της Σλοβακίας σε αυτή την πρωτοβουλία από την Ουκρανία ήταν "απολύτως σωστή", υπονοώντας μια αντιληπτή έλλειψη ανταποδοτικότητας από την ουκρανική πλευρά.
Ο αντίκτυπος της πιθανής απόσυρσης της σλοβακικής παροχής ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε να είναι σημαντικός για την Ουκρανία. Ενεργειακοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η Σλοβακία αποτελούσε σημαντικό πάροχο, καλύπτοντας το 18% των εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας της Ουκρανίας τον προηγούμενο μήνα. Αυτή η εξάρτηση υπογραμμίζει την ευαλυστία της Ουκρανίας, ιδιαίτερα υπό το φως των συνεχιζόμενων ρωσικών επιθέσεων που έχουν στοχεύσει επανειλημμένα την ενεργειακή της υποδομή. Η προοπτική απώλειας αυτού του ζωτικού καναλιού εισαγωγών θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω την ήδη επισφαλή ενεργειακή κατάσταση της Ουκρανίας.
Η διαμάχη έχει προκαλέσει αντιδράσεις και εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ουγγαρία, η οποία μοιράζεται την εξάρτηση της Σλοβακίας από τον αγωγό Druzhba, είχε αρχικά εκφράσει έντονη αντίθεση στο πακέτο στρατιωτικής βοήθειας της ΕΕ. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός, Βίκτορ Όρμπαν, είχε μάλιστα απειλήσει με βέτο στην πρωτοβουλία, αναφέροντας τη διακοπή της τροφοδοσίας πετρελαίου ως κύρια ανησυχία. Τελικά, επετεύχθη ένας συμβιβασμός, επιτρέποντας στο πακέτο δανείων να προχωρήσει χωρίς ουγγρικό μπλοκάρισμα, με διαβεβαιώσεις προς τις εμπλεκόμενες χώρες σχετικά με την προστασία από πιθανές οικονομικές επιπτώσεις. Ωστόσο, η τελευταία κίνηση του Φίτσο υποδηλώνει ότι οι υποκείμενες εντάσεις και η διασύνδεση ενεργειακών και γεωπολιτικών ζητημάτων εντός της ΕΕ παραμένουν ισχυρές δυνάμεις. Οι επόμενες ημέρες θα είναι καθοριστικές για να διαπιστωθεί εάν οι διπλωματικοί δίαυλοι μπορούν να αποτρέψουν περαιτέρω επιδείνωση των σχέσεων και μια πιθανή ενεργειακή κρίση για την Ουκρανία.