Η Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει ξεκινήσει μια εκτεταμένη διαδικασία ελέγχου στις εγκαταλελειμμένες τουρκοκυπριακές περιουσίες που τελούν υπό κυβερνητικό έλεγχο. Αυτή η πρωτοβουλία, η οποία θεωρείται κομβικής σημασίας για την επίτευξη μιας δικαιότερης και πιο αποτελεσματικής διαχείρισης αυτών των περιουσιακών στοιχείων, αποσκοπεί στην ενδελεχή διερεύνηση των συμβάσεων μίσθωσης. Ειδικότερα, ο έλεγχος εστιάζει στην ανίχνευση περιπτώσεων μη εξουσιοδοτημένης χρήσης και στη διασφάλιση της πλήρους συμμόρφωσης με την πρόσφατα θεσπισμένη νομοθεσία. Αυτή η νομοθεσία έχει ως στόχο την άρση ιστορικών ανισοτήτων που έχουν επηρεάσει Έλληνες Κύπριους εκτοπισμένους.
Ο Υπουργός Εσωτερικών, κ. Κωνσταντίνος Ιωάννου, επιβεβαίωσε τη μεθοδική φύση του ελέγχου, τονίζοντας τη στρατηγική του σημασία για την κυβέρνηση. Το νομικό πλαίσιο που διέπει τη χρήση των εν λόγω περιουσιών αναθεωρήθηκε ουσιαστικά πέρυσι. Ενώ προηγουμένως η διάθεση αυτών των περιουσιών γινόταν κατά κύριο λόγο με βάση την κρίση του Υπουργού Εσωτερικών, οι πρόσφατες αλλαγές έχουν εγκαινιάσει ένα δομημένο σύστημα. Αυτό το σύστημα περιλαμβάνει σαφή κριτήρια και μια μεθοδολογία βαθμολόγησης για την κατανομή των ακινήτων. Η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στην κατάργηση της προηγούμενης αδιαφανούς προσέγγισης και στην προώθηση μιας πιο διαφανούς και ισότιμης διαδικασίας διανομής.
Τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα του ελέγχου έχουν αποκαλύψει έναν σημαντικό αριθμό παρατυπιών. Πάνω από 4.000 συμβάσεις μίσθωσης που αφορούν τουρκοκυπριακές περιουσίες έχουν εξεταστεί εξονυχιστικά για ενδεχόμενη κατάχρηση. Προηγούμενες εκθέσεις είχαν ήδη υποδείξει τη λύση άνω των 300 τέτοιων συμβάσεων λόγω σοβαρών παραβάσεων. Ο τρέχων έλεγχος επεκτείνεται και στις συμβάσεις που έχουν συνάψει οι τοπικές αρχές. Μια ανασκόπηση 275 δημοτικών συμβάσεων αποκάλυψε παραβιάσεις σε 31 περιπτώσεις. Ορισμένοι δήμοι έχουν ήδη προβεί σε διορθώσεις, με 13 περιπτώσεις να έχουν ευθυγραμμιστεί με τη νέα νομοθεσία, ενώ άλλοι έχουν λάβει επίσημες προειδοποιητικές επιστολές.
Η εξέταση των συμβάσεων που έχουν συναφθεί από κοινοτικά συμβούλια έχει επίσης αποφέρει σημαντικά αποτελέσματα. Από 589 συμβάσεις που ελέγχθηκαν, οι αρμόδιοι εντόπισαν 47 παραβιάσεις των συμβατικών όρων. Ενώ μια δωδεκάδα αυτών των περιπτώσεων έχουν επιλυθεί μέσω συμμόρφωσης μετά τον έλεγχο, ένας σημαντικός αριθμός κοινοτικών συμβουλίων, συγκεκριμένα 32, έχουν λάβει επιστολές προειδοποίησης. Επιπλέον, τρεις συμβάσεις κοινοτικών συμβουλίων έχουν λυθεί ως άμεσο αποτέλεσμα των ευρημάτων.
Η αιτιολογία πίσω από αυτή την ολοκληρωμένη αναμόρφωση είναι πολυδιάστατη. Πέρα από την απλή διόρθωση περιπτώσεων κατάχρησης, η κυβέρνηση δεσμεύεται να θεσπίσει ένα πλαίσιο για την ορθολογική διαχείριση αυτών των περιουσιών, οι οποίες αποτελούν περίπου το 10,14% της συνολικής έκτασης της Δημοκρατίας. Το προηγούμενο σύστημα, επιβαρυμένο με την υπουργική διακριτική ευχέρεια, είχε ακούσια καλλιεργήσει την αίσθηση αδικίας. Ο νέος μηχανισμός κατανομής, με τα αντικειμενικά του κριτήρια, επιδιώκει να ισοφαρίσει τους όρους και να διασφαλίσει δίκαιη κατανομή.
Οικονομικά, οι επιπτώσεις είναι επίσης σημαντικές. Τα έσοδα από την εκμίσθωση αυτών των περιουσιών αναμένεται να φτάσουν τα 6,56 εκατομμύρια ευρώ φέτος. Αυτή η εισροή κεφαλαίων αναμένεται να ενισχύσει τα δημόσια ταμεία και να επανεπενδυθεί σε πρωτοβουλίες υποστήριξης των εκτοπισμένων κοινοτήτων. Ο τρέχων έλεγχος, επομένως, αντιπροσωπεύει ένα κρίσιμο βήμα προς τη βελτιστοποίηση της οικονομικής και κοινωνικής χρησιμότητας αυτών των σημαντικών εκτάσεων.