Σε μια εξέλιξη που επιτείνει την ήδη τεταμένη πολιτική κατάσταση στην Αϊτή, μέλη του Μεταβατικού Προεδρικού Συμβουλίου (TPC) ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να απομακρύνουν από τα καθήκοντά του τον νυν Πρωθυπουργό Alix Didier Fils-Aime. Η απόφαση αυτή, η οποία ελήφθη την Παρασκευή, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις σαφείς συστάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες είχαν τονίσει τη σημασία της διατήρησης του Πρωθυπουργού στη θέση του για την αντιμετώπιση της αυξανόμενης βίας από τις συμμορίες και την αποκατάσταση της σταθερότητας στη χώρα.
Το TPC, ένα σώμα εννέα μελών που ιδρύθηκε το 2024 με στόχο την καθοδήγηση της χώρας προς εκλογές μετά τη δολοφονία του Προέδρου Jovenel Moise το 2021, διεκδικεί ρητά το δικαίωμα να διορίζει και να παύει την κεφαλή της κυβέρνησης. Ο Leslie Voltaire, μέλος του συμβουλίου, επιβεβαίωσε αυτή τη θέση, δηλώνοντας ότι «Εμείς είχαμε διορίσει τον Didier Fils-Aime τον Νοέμβριο του 2024. Συνεργαστήκαμε μαζί του για ένα χρόνο, και είναι δική μας αρμοδιότητα να εκδώσουμε νέο διάταγμα για τον ορισμό ενός νέου πρωθυπουργού, μιας νέας κυβέρνησης και μιας νέας προεδρίας». Αυτή η δήλωση υποδηλώνει μια ξεκάθαρη πρόθεση για τη δημιουργία μιας νέας δομής ηγεσίας, η οποία θα περιλαμβάνει ένα νέο υπουργικό συμβούλιο και ένα νέο προεδρικό πρόσωπο, εντός ενός προτεινόμενου χρονοδιαγράμματος 30 ημερών. Ωστόσο, η εφαρμογή αυτού του σχεδίου απαιτεί την επίσημη δημοσίευσή του στην κυβερνητική εφημερίδα για να αποκτήσει νομική ισχύ.
Η πρόσφατη αυτή πολιτική κίνηση υπογραμμίζει ένα εμφανές χάσμα στις σχέσεις μεταξύ του TPC και της Ουάσινγκτον. Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Marco Rubio, είχε προηγουμένως επισημάνει την κρισιμότητα της παραμονής του κ. Fils-Aime στη θέση του, τονίζοντας τον ρόλο του στην καταπολέμηση της ευρείας επιρροής των συμμοριών και στην ευρύτερη προσπάθεια σταθεροποίησης της Αϊτής. Η αδιαφορία του συμβουλίου προς αυτές τις διπλωματικές προσεγγίσεις εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το μέλλον των σχέσεων ΗΠΑ-Αϊτής και την αποτελεσματικότητα της διεθνούς πίεσης στη διαμόρφωση της διακυβέρνησης της χώρας.
Ο ίδιος ο διορισμός του κ. Fils-Aime είχε προκύψει από προηγούμενη απόφαση του TPC, μετά την απόλυση του προκατόχου του, Garry Conille, μόλις έξι μήνες μετά την έναρξη λειτουργίας του συμβουλίου. Αυτό το μοτίβο συχνών αλλαγών στην ηγεσία εντός του TPC, σε συνδυασμό με την επερχόμενη λήξη της δικής του εντολής στις 7 Φεβρουαρίου, αναδεικνύει την εγγενή αστάθεια της τρέχουσας πολιτικής ρύθμισης. Η Αϊτή αντιμετωπίζει ένα σοβαρό κενό διακυβέρνησης και εκτεταμένη ανασφάλεια, γεγονός που έχει οδηγήσει σε επανειλημμένες αναβολές των δημοκρατικών εκλογών, οι οποίες αρχικά είχαν προγραμματιστεί για τον Φεβρουάριο και αργότερα μετατέθηκαν για τον Αύγουστο. Η διαρκής απειλή της βίας από τις συμμορίες παραμένει το κύριο εμπόδιο για οποιαδήποτε ένδειξη κανονικότητας και δημοκρατικής προόδου.
Η διεκδίκηση της εξουσίας από το TPC να αντικαταστήσει τον Πρωθυπουργό βασίζεται στον χαρακτηρισμό του ως του υπέρτατου εκτελεστικού οργάνου της χώρας. Ωστόσο, οι εσωτερικές διαφωνίες και η επικείμενη λήξη της θητείας του ίδιου του συμβουλίου επισκιάζουν τη νομιμότητα και τη βιωσιμότητα οποιωνδήποτε νέων διορισμών. Η απόφαση να καθαιρεθεί ο κ. Fils-Aime, που τροφοδοτείται από τις εσωτερικές δυναμικές του συμβουλίου, εκτυλίσσεται σε ένα πλαίσιο βαθιάς εθνικής κρίσης. Η ικανότητα της χώρας να πλοηγηθεί σε αυτά τα ταραγμένα νερά και να εγκαθιδρύσει μια σταθερή, δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη, με αυτή την τελευταία εξέλιξη να αναμένεται να εισάγει περαιτέρω αστάθεια σε ένα ήδη εύθραυστο περιβάλλον.