**Κονάκρι, Γουινέα-Μπισσάου** – Μια σημαντική κλινική μελέτη, η οποία αφορούσε την αποτελεσματικότητα ενός εμβολίου κατά της ηπατίτιδας Β και είχε την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, έχει αναστείλει τις δραστηριότητές της στη Γουινέα-Μπισσάου. Αυτή η εξέλιξη έχει προκαλέσει έντονη δημόσια διαφωνία μεταξύ του Υπουργείου Υγείας της δυτικοαφρικανικής χώρας και του Υπουργείου Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών των ΗΠΑ (HHS). Ο Υπουργός Υγείας της Γουινέας-Μπισσάου, Κουίνιν Ναντότε, επιβεβαίωσε την αναστολή, αποδίδοντάς την σε ανησυχίες που αφορούν τόσο τις ηθικές αρχές όσο και την επιστημονική ακεραιότητα της διεξαγόμενης έρευνας.
Η διαμάχη επικεντρώνεται σε μια κλινική δοκιμή, η οποία χρηματοδοτήθηκε από το HHS των ΗΠΑ και τελούσε υπό την επιστημονική επίβλεψη Δανών ερευνητών. Ενώ οι Αμερικανοί αξιωματούχοι, μέσω του εκπροσώπου του HHS, Άντριου Νίξον, έχουν απορρίψει κατηγορηματικά την ακύρωση, επιμένοντας ότι η μελέτη θα συνεχιστεί σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών της Αφρικής (Africa CDC) έχουν επικυρώσει την απόφαση της Γουινέας-Μπισσάου. Αυτή η ουσιαστική απόκλιση απόψεων έχει κλιμακωθεί σε μια δημόσια αντιπαράθεση, με τον Γενικό Διευθυντή του Africa CDC, Ζαν Καζέγια, να υπογραμμίζει το απόλυτο δικαίωμα κάθε έθνους να ρυθμίζει την επιστημονική έρευνα που διεξάγεται εντός των εδαφικών του συνόρων.
Η απόφαση αναστολής της εν λόγω δοκιμής έρχεται σε μια περίοδο έντονης πολιτικής αστάθειας για τη Γουινέα-Μπισσάου, η οποία υπέστη στρατιωτικό πραξικόπημα τον περασμένο Νοέμβριο. Αυτή η πολιτική αναταραχή οδήγησε σε σημαντικές αλλαγές στην ηγεσία της χώρας, επηρεάζοντας ενδεχομένως τις διαδικασίες αναθεώρησης και έγκρισης των υφιστάμενων ερευνητικών έργων. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Υπουργού Υγείας της Γουινέας-Μπισσάου, η επιστημονική αξιολόγηση που στήριζε τη μελέτη του εμβολίου κρίθηκε ανεπαρκής, οδηγώντας στην προληπτική αυτή ενέργεια. Επιπλέον, το Africa CDC έχει ανακοινώσει την πρόθεσή του να αποστείλει μια ομάδα ερευνητών στη χώρα, με σκοπό την παροχή ολοκληρωμένης υποστήριξης στους τοπικούς αξιωματούχους κατά την αναθεώρηση των πρωτοκόλλων της μελέτης και των ηθικών πλαισίων. Δανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι υγείας έχουν επίσης προσκληθεί να συμμετάσχουν σε αυτή τη διαδικασία αξιολόγησης.
Η συγκεκριμένη κατάσταση αναδεικνύει έναν ευρύτερο, συχνά αμφιλεγόμενο, διάλογο σχετικά με την ηθική διεξαγωγή κλινικής έρευνας, ιδίως σε χώρες με χαμηλότερο οικονομικό επίπεδο. Ιστορικά, έχουν εκφραστεί ανησυχίες για πιθανές ανισορροπίες εξουσίας και για την επάρκεια των μηχανισμών λήψης ενημερωμένης συναίνεσης, όταν η έρευνα πραγματοποιείται σε διαφορετικά κοινωνικοοικονομικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα. Το US HHS, επιμένοντας στη συνέχιση της δοκιμής, έχει επίσης βρεθεί αντιμέτωπο με αμφισβητήσεις σχετικά με την αξιοπιστία του και την εγκυρότητα των δηλώσεών του από τους ομολόγους του στο Africa CDC.
Η αναστολή της μελέτης του εμβολίου κατά της ηπατίτιδας Β στη Γουινέα-Μπισσάου υπογραμμίζει την περίπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ της διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας, της εθνικής κυριαρχίας και της ηθικής εποπτείας. Η τελική εξουσία να εγκρίνεται ή να απαγορεύεται τέτοια έρευνα ανήκει πλέον αδιαμφισβήτητα στη Γουινέα-Μπισσάου, μια αρχή που το Africa CDC έχει τονίσει εμφατικά. Οι προσεχείς εβδομάδες αναμένεται να φέρουν περαιτέρω συζητήσεις και έρευνες, καθώς και οι δύο πλευρές θα επιδιώξουν να γεφυρώσουν τις διαφορές τους και να διασφαλίσουν ότι οποιαδήποτε μελλοντική ιατρική έρευνα στην περιοχή θα τηρεί τα υψηλότερα δυνατά ηθικά και επιστημονικά πρότυπα. Το αποτέλεσμα αυτής της διαμάχης ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις στον τρόπο αντίληψης και διαχείρισης των διεθνών πρωτοβουλιών υγείας στη Δυτική Αφρική και ευρύτερα.