Η Κυπριακή Δημοκρατία, αντιμετωπίζοντας ένα μακροχρόνιο πρόβλημα υπερπληθυσμού στις σωφρονιστικές της δομές, έχει δρομολογήσει μια ευρεία πρωτοβουλία με στόχο την ανακούφιση της πίεσης και την ενίσχυση του ελέγχου των μεταναστευτικών ροών. Με μία στρατηγική κίνηση που συνδυάζει την αποσυμφόρηση του σωφρονιστικού συστήματος και την επαναβεβαίωση της κυριαρχίας της στο μεταναστευτικό ζήτημα, η Λευκωσία προχωρά σε μαζικές απελάσεις αλλοδαπών, οι οποίοι περιλαμβάνουν τόσο κρατούμενους όσο και άτομα που διαμένουν παράτυπα στη χώρα.
Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιοποιημένα στοιχεία, κατά την περίοδο από τις 10 Δεκεμβρίου έως τις 20 Ιανουαρίου, απομακρύνθηκαν από τις φυλακές και τα κέντρα κράτησης 164 αλλοδαποί. Ωστόσο, η προσπάθεια αυτή δεν περιορίζεται αποκλειστικά στους ήδη εγκλείστους. Ένα ευρύτερο σχέδιο δράσης περιλαμβάνει την εντατικοποίηση των επιχειρήσεων για τον εντοπισμό και την απέλαση παράτυπων μεταναστών. Συνολικά, κατά την ίδια χρονική περίοδο, 643 αλλοδαποί αποχώρησαν από την Κύπρο, εκ των οποίων οι 450 μέσω προγραμμάτων εθελούσιας επιστροφής, ενώ άλλοι 29 έφυγαν με δική τους πρωτοβουλία. Επιπλέον, σχεδόν 480 άτομα χωρίς νόμιμη διαμονή αποχώρησαν από το νησί, γεγονός που καταδεικνύει την πολυεπίπεδη στρατηγική που ακολουθεί η κυβέρνηση.
Το κίνητρο πίσω από αυτές τις αποφασιστικές ενέργειες είναι πολλαπλό. Πρώτιστη μέριμνα αποτελούν οι άθλιες συνθήκες που επικρατούν στις φυλακές, οι οποίες έχουν προκαλέσει σωρεία διεθνών επικρίσεων. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων έχει επανειλημμένα εκφράσει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τον υπερπληθυσμό, την ενδοκρατική βία και τις ανύπαρκτες συνθήκες υγιεινής. Δεδομένου ότι οι αλλοδαποί πλέον αποτελούν πάνω από το ήμισυ των περίπου 1.120 κρατουμένων, η απομάκρυνσή τους κρίνεται ως η πιο άμεση και αποτελεσματική λύση για την πίεση που δέχεται το σύστημα.
Επιπρόσθετα, η κυβέρνηση εξετάζει την πιθανότητα πρόωρης αποφυλάκισης αλλοδαπών που έχουν καταδικαστεί για ήσσονος σημασίας αδικήματα, υπό την προϋπόθεση της συμφωνίας τους να εγκαταλείψουν άμεσα το νησί. Αυτή η προσέγγιση, η οποία εκτιμάται ότι θα επηρεάσει περίπου 100 κρατούμενους, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που δυνητικά μπορεί να φτάσει έως και τους 175 κρατούμενους. Πρόκειται για μια ισορροπημένη πολιτική, η οποία προσπαθεί να συνδυάσει την ανάγκη για δικαιοσύνη με την επιτακτική ανάγκη διαχείρισης του πληθυσμού των φυλακών και ανάκτησης του ελέγχου στις μεταναστευτικές ροές.
Η εφαρμογή αυτών των μέτρων συνοδεύεται από συντονισμένες πανεθνικές επιχειρήσεις για τον εντοπισμό και τη σύλληψη παράτυπων μεταναστών, διευκολύνοντας έτσι την άμεση απέλασή τους. Η επέκταση των μηχανισμών εθελούσιας επιστροφής ενισχύει περαιτέρω τις προσπάθειες αυτές. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, σε στενή συνεργασία με τη Νομική Υπηρεσία, εμπλέκεται ενεργά στις νομικές και διοικητικές διαδικασίες για την επιτάχυνση των απελάσεων, διασφαλίζοντας την πλήρη συμμόρφωση με την εθνική νομοθεσία και τις διεθνείς υποχρεώσεις.
Ο άμεσος αντίκτυπος αυτής της εκστρατείας είναι ήδη αισθητός, με απτά αποτελέσματα στη μείωση της συμφόρησης στις φυλακές και στην εκκαθάριση των κέντρων κράτησης. Αυτή η προορατική στάση σηματοδοτεί την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να διατηρήσει σφιχτούς ελέγχους έναντι της παράνομης εισόδου και διαμονής, μία δέσμευση που συνάδει με τις ευρύτερες ευρωπαϊκές ανησυχίες για τη διαχείριση της μετανάστευσης. Ενώ η μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα και οι ανθρωπιστικές επιπτώσεις τέτοιων μαζικών απελάσεων θα παραμείνουν αντικείμενο παρατήρησης και συζήτησης, η παρούσα διοίκηση φαίνεται αποφασισμένη να επιτύχει ένα πιο διαχειρίσιμο και ασφαλές σωφρονιστικό και μεταναστευτικό τοπίο.